Կանանց մասնակցությունը Աֆղանստանի աշխատաշուկայում կտրուկ նվազել է
Միջազգային աշխատանքային կազմակերպության (ՄԱԿ) վերջին տվյալների համաձայն՝ Աֆղանստանի աշխատուժում կանանց մասնակցությունը կտրուկ անկում է ապրել Թալիբանի՝ 2021 թվականին իշխանության վերադարձից հետո։ Ըստ գնահատումների՝ ներկայումս Աֆղանստանի աշխատուժի ընդամենը 5.1%-ն են կանայք, ինչը զգալիորեն ցածր է նախորդ տարիների ցուցանիշներից։ Այս թիվը կազմում է 2019 և 2020 թվականների համամասնության մեկ երրորդից պակաս, երբ կանանց մասնակցությունը աշխատաշուկայում ավելի բարձր էր։
Թալիբանի իշխանության գալուց հետո երկրում կանանց իրավունքների և ազատությունների նկատմամբ սահմանափակումները խստացվել են, ինչը ուղղակիորեն ազդել է նրանց տնտեսական գործունեության վրա։ Կանանց արգելվել է զբաղեցնել բազմաթիվ պաշտոններ և աշխատել հանրային հատվածում՝ սահմանափակելով նրանց հասանելիությունը կրթությանը և աշխատատեղերին։ Այս քաղաքականությունը հանգեցրել է նրան, որ հազարավոր կանայք կորցրել են իրենց աշխատանքը կամ հնարավորություն չեն ունեցել մուտք գործել աշխատաշուկա։
Սահմանափակումների ազդեցությունը կանանց վրա
Թալիբանի կառավարության կողմից սահմանված խիստ կանոնները զգալիորեն սահմանափակել են կանանց դերը հասարակության մեջ։ Շատ կանայք, ովքեր նախկինում ակտիվորեն ներգրավված էին տարբեր ոլորտներում՝ կրթությունից մինչև առողջապահություն և բիզնես, այժմ զրկված են աշխատելու հնարավորությունից։ Կանանց արգելվել է աշխատել պետական հիմնարկներում, բացառությամբ որոշակի բժշկական ոլորտների, որտեղ կանանց թույլատրվում է բուժել կին հիվանդներին։ Սա հանգեցրել է նրան, որ շատ կանայք, ովքեր ընտանիքի հիմնական կերակրողներն էին, կորցրել են իրենց եկամուտը՝ խորացնելով աղքատությունը և տնտեսական անկայունությունը երկրում։
Կանանց կրթության հասանելիության սահմանափակումները նույնպես լուրջ հետևանքներ են ունեցել։ Աղջիկներին արգելվել է հաճախել միջնակարգ դպրոցներ և համալսարաններ, ինչը էլ ավելի է սահմանափակում նրանց ապագա աշխատանքային հնարավորությունները։ Կրթության և աշխատանքի իրավունքի այս ոտնահարումը ոչ միայն անհատական ողբերգություն է հազարավոր կանանց համար, այլև լուրջ խոչընդոտ է երկրի ընդհանուր զարգացման համար։
Տնտեսական և սոցիալական հետևանքներ
Կանանց՝ աշխատաշուկայից դուրս մնալը լուրջ տնտեսական հետևանքներ է ունենում Աֆղանստանի համար։ Կանայք աշխատուժի կարևոր մասն էին կազմում, և նրանց բացակայությունը զգալիորեն նվազեցնում է երկրի արտադրողականությունը և տնտեսական աճի ներուժը։ ՄԱԿ-ի զեկույցները մատնանշում են, որ կանանց տնտեսական ներգրավվածության նվազումը նպաստում է աղքատության տարածմանը և սրում է մարդասիրական ճգնաժամը։
Բացի տնտեսական հետևանքներից, կանանց իրավունքների սահմանափակումները ունեն նաև լուրջ սոցիալական ազդեցություն։ Կանանց մեկուսացումը հանրային կյանքից և աշխատանքից հանգեցնում է հոգեբանական խնդիրների, դեպրեսիայի և անհուսության։ Շատ կանայք զրկված են ինքնադրսևորման և սոցիալական փոխազդեցության հնարավորություններից, ինչը բացասաբար է անդրադառնում նրանց ընդհանուր բարեկեցության վրա։
«Կանանց տնտեսական ներգրավվածության նվազումը Աֆղանստանում ոչ միայն տնտեսական խնդիր է, այլև մարդու իրավունքների լուրջ խախտում, որը խորացնում է երկրի ճգնաժամը և սահմանափակում նրա ապագա զարգացման հնարավորությունները», – նշում են փորձագետները։
Միջազգային արձագանքը և ապագա հեռանկարները
Միջազգային հանրությունը շարունակում է մտահոգություն հայտնել Աֆղանստանում կանանց իրավունքների վիճակի վերաբերյալ։ Բազմաթիվ երկրներ և միջազգային կազմակերպություններ դատապարտել են Թալիբանի քաղաքականությունը և կոչ են անում վերականգնել կանանց իրավունքները, ներառյալ կրթության և աշխատանքի իրավունքը։ Սակայն, չնայած միջազգային ճնշմանը, Թալիբանի կառավարությունը մնում է անդրդվելի իր որոշումներում։
Աֆղանստանում կանանց աշխատանքային իրավունքների վերականգնումը կենսական նշանակություն ունի երկրի կայունության և զարգացման համար։ Առանց կանանց լիարժեք մասնակցության հասարակության բոլոր ոլորտներում՝ Աֆղանստանը դժվար թե կարողանա հաղթահարել առկա մարտահրավերները և հասնել կայուն առաջընթացի։ Կանանց տնտեսական հզորացումը կարող է դառնալ երկրի վերականգնման և աղքատության հաղթահարման կարևորագույն գործոններից մեկը։ Հետևաբար, միջազգային հանրության կողմից շարունակական աջակցությունը և ճնշումը մնում են կարևոր՝ հույս պահելով, որ ժամանակի ընթացքում Աֆղանստանում կանանց իրավունքները կվերականգնվեն։
