Ֆեդորովն ընդդեմ Զելենսկու. Ուկրաինայում նոր քաղաքական խաղ է սկսվում

Ֆեդորովի տեսաուղերձը ցնցում է Ուկրաինայի քաղաքական դաշտը

Ուկրաինայում 2026 թվականի օգոստոսի կեսերին մի շարք քաղաքական սկանդալներ հաջորդեցին իրար։ Պաշտոնից ազատվելուց մոտ մեկ ամիս անց՝ օգոստոսի 18-ին, Ուկրաինայի նախկին պաշտպանության նախարար Միխայիլո Ֆեդորովը YouTube-ի իր ալիքում հրապարակեց ինն րոպեանոց ելույթ, որտեղ անդրադարձավ երկրի ներքին մարտահրավերներին։

Տեսաուղերձում Ֆեդորովը հայտարարեց, որ Ուկրաինան «չի կարող մնալ առանց լիազոր կարգով նշանակված պաշտպանության նախարարի»։ Սակայն, նրա խոսքով, «հիմնական խնդիրն ավելի խոր է, քան մեկ պաշտոնն ու մեկ նախարարությունը»։ Ֆեդորովն ընդգծեց, որ Ուկրաինայի ամենամեծ մարտահրավերն է «կառավարման համակարգային ճգնաժամը», իսկ կոռուպցիան դրա ախտանիշն է միայն։ Նա կրիտիկայի ենթարկեց նաև այն փաստը, որ 2019 թվականից ի վեր երկրում ազգային ընտրություններ չեն անցկացվել։

Կոռուպցիոն սկանդալ բարձրաստիճան պաշտոնյաների շրջանում

Ֆեդորովի ելույթից հաջորդ օրը՝ օգոստոսի 19-ին, Ուկրաինայի հակակոռուպցիոն հետաքննիչները խուզարկություններ իրականացրին մի շարք բարձրաստիճան պաշտոնյաների մոտ, այդ թվում՝ նախագահական կառույցի փոխղեկավար Իրինա Մուդրայի և պատգամավոր Վադիմ Ստոլարի մոտ։ Ուկրաինայի Ազգային հակակոռուպցիոն բյուրոն (NABU) հայտարարեց, որ «հատուկ գործողություն է իրականացնում հանցավոր կազմակերպությունը բացահայտելու համար»՝ Հատկացված հակակոռուպցիոն դատախազության հետ համատեղ։ Հետաքննիչ մարմինների տվյալներով, այդ կազմակերպությունը ղեկավարում էին ներկա և նախկին ուկրաինացի օրենսդիրներ, իսկ գործին ներգրավված էին նախագահական գրասենյակի ավագ պաշտոնյաներ։ Նախագահ Վոլոդիմիր Զելենսկին նույն օրը Մուդրային ազատեց պաշտոնից։

Ֆեդորովի աճող ժողովրդականությունը

Ֆեդորովը պաշտպանության նախարարի պաշտոնից ազատվեց հուլիսի 15-ին, իսկ հաջորդ օրն արդեն Կիևում, Լվիվում, Դնեպրում, Խարկովում, Զապոռոժիայում և այլ քաղաքներում բողոքի ցույցեր սկսվեցին՝ պահանջելով նրա վերականգնումը պաշտոնում։ Rating հետազոտական ինստիտուտի հուլիսի 20-21-ի հարցումների համաձայն, Ֆեդորովի նկատմամբ վստահությունը ընդամենը մեկ շաբաթում աճեց 35%-ից մինչև 65%։ Հարցվածների 72%-ը կարծիք հայտնեց, որ նախկին նախարարը չպետք է ազատվեր պաշտոնից։

Օգոստոսի 5-6-ը անցկացված հարցման արդյունքներով՝ Ֆեդորովը նախագահական վարկանիշային ցուցակում զբաղեցնում է երրորդ տեղը՝ 12,5%-ով։ Վոլոդիմիր Զելենսկին առաջատար է 25,2%-ով, իսկ ուկրաինական բանակի նախկին գլխավոր հրամանատար Վալերի Զալուժնին երկրորդ տեղում է 16,7%-ով։

Փորձագիտական գնահատականներ

Կիևի Վերլուծության և ռազմավարությունների կենտրոնի քաղաքագետ Իգոր Չալենկոն կարծում է, որ Ֆեդորովի ելույթը փորձ է ամրապնդելու բողոքի ալիքի ընթացքում ձեռք բերած քաղաքական կապիտալը։ «35 օր մարդիկ փողոց էին դուրս գալիս։ Բողոքները սկսվեցին Ֆեդորովի վերականգնման պահանջով, սակայն հետո ուշադրությունը տեղաշարժվեց կոռուպցիայի դեմ պայքարին»,— հայտարարեց Չալենկոն։ Ըստ նրա, նախկին նախարարն այժմ ձգտում է դիրքավորել ինքն իրեն որպես Զելենսկուն հակակշռող անկախ քաղաքական դեմք։

Կիևի Մոհիլա ակադեմիայի քաղաքական գիտությունների պրոֆեսոր Օլեքսի Հարանը կարծում է, որ Ֆեդորովի ելույթը կարևոր ազդանշան է, սակայն նախագահի նկատմամբ բացահայտ ընդդիմության ոչ մի ցուցանիշ չի նկատում. «Զելենսկուն ուղղված ոչ մի քննադատություն մենք չենք լսել»,— ընդգծեց նա։

Ընտրությունների հնարավորությունը պատերազմի պայմաններում

Հարան կարծում է, որ Ֆեդորովի ելույթն արտահայտում է ուկրաինացիների ցանկությունները, ովքեր, ըստ հարցումների, պատրաստ են կառավարության փոփոխության։ Սակայն գիտնականը մատնանշում է հիմնախնդիրը. «Ռուսաստանը չի կարող թելադրել, թե երբ և ինչպես ընտրություններ անցկացնենք, բայց հարցն այն է՝ ինչպե՞ս ընտրություններ անցկացնել, եթե պատերազմը շարունակվի»։ Ըստ նրա, լիարժեք ընտրությունների համար անհրաժեշտ է կայուն հրադադար, ինչի մասին Ֆեդորովը ոչ մի բառ չի ասել։

Ուկրաինայի Business Capital վերլուծական կենտրոնի փորձագետ Վադիմ Դենիսենկոն Ֆեդորովի ելույթն ավելի մեծ քաղաքական խաղի մեկնարկ է համարում, ոչ թե ձևական ընտրարշավ։ Ըստ նրա, Ֆեդորովն ու իր թիմն ուղղակի շահելու բան չունեն. «Եթե ընտրություններ անցկացվեն, Ֆեդորովն ունի լավ հնարավորություններ հաջողել։ Եթե ընտրություններ չլինեն, կարող են ամրապնդել ներկայությունը ժողովրդի շրջանում և թուլացնել Զելենսկու դիրքերը»,— եզրակացրեց նա։