Ֆրանսիայի Սահմանադրական խորհուրդը մերժում է երեխաների սոցիալական մեդիայի արգելքը
Ֆրանսիայի բարձրագույն սահմանադրական մարմինը՝ Սահմանադրական խորհուրդը, անցյալ ուրբաթ օրը մերժել է օրենսդրական նախաձեռնությունը, որը նպատակ ուներ արգելել 15 տարեկանից ցածր երեխաներին օգտվել սոցիալական մեդիայի հարթակներից։ Խորհուրդը հայտարարել է, որ այդպիսի արգելքը կխախտի խոսքի ազատության հիմնարար սկզբունքները։ Այս որոշումը զգալի հարված է Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի վարչակազմին, քանի որ նա ակտիվորեն պաշտպանում էր այս օրենսդրությունը՝ որպես իր երկրորդ մանդատի կարևորագույն քաղաքականություններից մեկը։
Սահմանադրական խորհուրդը, որի հիմնական գործառույթն է ապահովել օրենքների համապատասխանությունը երկրի Սահմանադրությանը, իր որոշման մեջ նշել է. «Արգելելով 15 տարեկանից ցածր անչափահասներին մուտք գործել որոշ առցանց ծառայություններ՝ օրենքը ինքնին պահանջում է, որ յուրաքանչյուր անձ, նույգույնիսկ չափահաս, ապացուցի իր տարիքը մինչև դրանց մուտք գործելը»։ Սա ենթադրում է, որ օրենքը, անուղղակիորեն, չափից դուրս սահմանափակումներ է դնում ոչ միայն անչափահասների, այլև չափահասների համար, քանի որ հարթակները պետք է տարիքային ստուգման համակարգեր ներդնեն, որոնք կազդեն բոլոր օգտատերերի վրա։
Մակրոնի վարչակազմի օրենսդրական նախաձեռնությունը
Ֆրանսիացի օրենսդիրները նախորդ ամիս հավանություն էին տվել օրենքին, որը նախատեսում էր արգելել 15 տարեկանից ցածր երեխաներին սոցիալական մեդիայի հաշիվներ բացել սեպտեմբերի 1-ից։ Բացի այդ, սոցիալական մեդիա հարթակներին ժամկետ էր տրվել մինչև 2027 թվականի սկիզբը՝ փակելու երեխաների գոյություն ունեցող հաշիվները։ Օրենքը նաև նախատեսում էր արգելել բջջային հեռախոսների օգտագործումը ավագ դպրոցներում և պարտադրել սոցիալական մեդիա հարթակներին ներդնել տարիքային ստուգման համակարգեր՝ Ֆրանսիայի գաղտնիության կարգավորող մարմնի պահանջներին համապատասխան։
Սկզբնապես, Ֆրանսիան դառնալու էր Եվրոպական Միության առաջին երկիրը, որը կսահմաներ այդպիսի արգելք 15 տարեկանից ցածր անձանց համար։ Այս քայլը դիտվում էր որպես առաջամարտիկ՝ անչափահասների առցանց անվտանգությունն ապահովելու և նրանց հոգեկան առողջությունը պաշտպանելու առումով։
Սահմանադրական խորհրդի մտահոգությունները և հետագա քայլերը
Սակայն Սահմանադրական խորհուրդը գտել է, որ օրենսդիրները չեն կարողացել հստակ կանոններ սահմանել այն մասին, թե ինչպես պետք է մարդիկ ապացուցեն իրենց տարիքը և ինչ սահմանափակումներ պետք է կիրառվեն։ Սա նշանակում է, որ բավարար իրավական երաշխիքներ չեն եղել։ Այս բացերը կարող էին հանգեցնել իրավական անորոշությունների և խնդիրների կիրառման գործընթացում։
Ելիսեյան պալատը հայտարարել է, որ նախագահ Մակրոնը հանձնարարել է վարչապետ Սեբաստիեն Լեկորնուին վերանայել օրինագիծը՝ հաշվի առնելով Սահմանադրական խորհրդի մտահոգությունները։ Նախագահը ցանկանում է, որ բարեփոխումներն իրականացվեն մինչև Ֆրանսիայի 2027 թվականի նախագահական ընտրությունները։ Սա ընդգծում է Մակրոնի վճռականությունը՝ շարունակելու պայքարը երեխաների առցանց անվտանգության համար, նույնիսկ եթե սկզբնական նախաձեռնությունը մերժվի։
Համաշխարհային միտումներ և քննարկումներ
Ֆրանսիայի քայլը մաս էր կազմում ավելի լայն համաշխարհային շարժման՝ սոցիալական մեդիայի օգտագործումը անչափահասների կողմից սահմանափակելու ուղղությամբ։ Ավստրալիան 2025 թվականին դարձել է աշխարհում առաջին երկիրը, որն արգելել է սոցիալական մեդիան 16 տարեկանից ցածր անձանց համար։
Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը նույնպես հայտարարել է ԵՄ մասշտաբով սոցիալական մեդիայի արգելքի իրականացման մտադրության մասին՝ հետևելով փորձագիտական խմբի առաջարկությանը՝ սահմանափակելու մուտքը 13 տարեկանից ցածր երեխաների համար։ Բրյուսելում լրագրողների հետ զրույցում ֆոն դեր Լեյենը նշել է. «Մեր երեխաներին իրական աշխարհում ժամանակ է պետք։ Ժամանակ՝ խաղալու, ընկերություն կառուցելու, սխալներ թույլ տալու համար։ Ժամանակ՝ իրենց ինքնությունը, իրենց անհատականությունը ձևավորելու համար, մինչև որ ալգորիթմը ձևավորի նրանց փոխարեն»։ Նա հավելել է. «Սա այն մասին չէ, թե արդյոք երեխաները կարող են մուտք գործել սոցիալական մեդիա։ Սա այն մասին է, թե արդյոք և երբ սոցիալական մեդիան կարող է մուտք գործել մեր երեխաներ»։
Մի շարք այլ երկրներ, այդ թվում՝ Բրազիլիան, Մեծ Բրիտանիան, Կանադան, Նորվեգիան և Դանիան, նույնպես հայտարարել են նմանատիպ արգելքներ քննարկելու պլանների մասին։ Այս ամենը ցույց է տալիս, որ սոցիալական մեդիայի ազդեցությունը անչափահասների վրա դառնում է գլոբալ մտահոգություն, և կառավարությունները փնտրում են լուծումներ՝ պաշտպանելու երիտասարդ սերնդին առցանց միջավայրի հնարավոր բացասական հետևանքներից։
