Նշանակալի հայտնագործություն Միջերկրական ծովի խորքերում
Իտալիայի ոստիկանությունը հայտարարել է, որ Սիցիլիայի ափերի մոտ հայտնաբերվել է հնագույն հռոմեական նավի բեկորներ, որոնք, ենթադրաբար, 2100 տարեկան են։ Այս ուշագրավ հայտնագործությունը, որը ներառում է նաև հարյուրավոր ամֆորաներ, Իտալիայի մշակույթի նախարարի կողմից բնութագրվել է որպես «վերջին տարիների ամենակարևոր ստորջրյա հնագիտական» գտածոներից մեկը։
Նավի բեկորները հայտնաբերվել են Մաձարա դել Վալլոյի ափից մոտ երեք ծովային մղոն հեռավորության վրա՝ 46 մետր խորության վրա։ Իտալիայի ոստիկանության մշակութային պաշտպանության ստորաբաժանումը (Carabinieri) այն անվանել է «նշանակալի ստորջրյա հնագիտական վայր»։ Նախնական ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ հռոմեական նավը, ամենայն հավանականությամբ, թվագրվում է մ.թ.ա. 2-րդ և 1-ին դարերով։
Ամֆորաների առատություն և պատմական նշանակություն
Հայտնագործված վայրում կան «հարյուրավոր» ամֆորաներ, որոնք, ամենայն հավանականությամբ, օգտագործվել են գինի փոխադրելու համար։ Ամֆորաները կավե տարաներ են՝ նեղ վզով և երկու բռնակներով, որոնք լայնորեն կիրառվել են հնագույն աշխարհում տարբեր ապրանքներ, հատկապես հեղուկներ, ինչպիսիք են գինին, ձիթապտղի յուղը և սոուսները, պահելու և տեղափոխելու համար։ Այս հայտնագործությունը կարևոր տեղեկություններ է տրամադրում հնագույն հռոմեական առևտրային ուղիների և տնտեսական գործունեության մասին:
Սուզորդ Ջակոմո Դե Մոլան, ով հայտնաբերել է նավի բեկորները, իր տպավորություններն է կիսել Instagram-ի իր էջում՝ այն անվանելով «իմ կյանքի ամենաանհավանական հայտնագործությունը»։ Նա նկարագրել է, թե ինչպես է սկզբում մտածել, որ տեսնում է «պարզապես մեծ քար», սակայն ավելի մոտենալով հասկացել է, որ դա «ամֆորաների անծայրածիր տարածք է՝ հարյուրավոր ամֆորաներ, որոնք ավելի քան 2000 տարի պառկած են եղել ծովի հատակին։ Հռոմեական նավ, որը քնած է Միջերկրականի լռության մեջ»։ Դե Մոլան նաև տեսանյութ է հրապարակել հայտնագործության վայրից։
Հայտնագործության մանրամասները և դրա նշանակությունը
Տեղական լրատվամիջոցները հայտնում են, որ նավի երկարությունը 21 մետր է, իսկ լայնությունը՝ 6 մետր։ Այն հիմնականում տեղափոխում էր Dressel 1A տիպի ամֆորաներ, որոնք բարձր, գլանաձև կավե տարաներ էին և հիմնականում օգտագործվում էին գինի տեղափոխելու համար։ Բացի այդ, հայտնաբերվել են նաև Lamboglia 2 տիպի ամֆորաներ, որոնք, ենթադրաբար, Հյուսիսային Աֆրիկայից են, ինչպես նաև նեո-պունիկյան ամֆորաներ։
Դե Մոլան նշել է, որ այս հայտնագործությունը «արտակարգ վկայություն է ավելի քան 2000 տարի առաջվա Միջերկրական ծովի առևտրային ուղիների մասին»։ Այն լուսաբանում է հնագույն քաղաքակրթությունների միջև առևտրային հարաբերությունների բարդ համակարգը և ցույց է տալիս ծովային առևտրի կարևոր դերը Միջերկրական տարածաշրջանում։
Հնագիտական համատեքստ և պահպանություն
Նմանատիպ ստորջրյա հայտնագործությունները չափազանց կարևոր են հնագիտության համար, քանի որ դրանք հաճախ պահպանում են անցյալի մասին անգնահատելի տեղեկություններ, որոնք այլապես կարող էին կորչել։ Ծովի հատակը, շատ դեպքերում, կարող է հանդես գալ որպես բնական պահածոյացնող միջավայր՝ պաշտպանելով նավի բեկորներն ու դրանց բեռը քայքայումից։ Այս դեպքում, հարյուրավոր «կատարյալ անվնաս» ամֆորաների առկայությունը թույլ է տալիս գիտնականներին մանրամասն ուսումնասիրել դրանց բովանդակությունը, ծագումը և արտադրության մեթոդները։
Իտալիայի մշակույթի նախարար Ալեսանդրո Ջուլին ընդգծել է հայտնագործության կարևորությունը՝ նշելով, որ այն «վերջին տարիների ամենակարևոր ստորջրյա հնագիտական հայտնագործություններից մեկն է»։ Սա ընդգծում է ոչ միայն գտածոյի գիտական արժեքը, այլև դրա նշանակությունը Իտալիայի և համաշխարհային մշակութային ժառանգության համար։ Հնագետները և պահպանության մասնագետները այժմ կաշխատեն ուսումնասիրել և պահպանել այս անգին պատմական վկայությունը:
Այս հայտնագործությունը հերթական անգամ ցույց է տալիս Միջերկրական ծովի անհատակ հարստությունները և այն անասելի պատմությունները, որոնք դեռևս թաքնված են նրա խորքերում։ Այն կարող է նոր լույս սփռել հնագույն Հռոմի առևտրային ցանցերի, տնտեսության և մշակութային փոխանակումների վրա, ինչպես նաև հնագետներին տրամադրելու է եզակի հնարավորություն՝ ուսումնասիրելու հազարամյակներ առաջվա կյանքը։
