Ասադի ժամանակաշրջանի կրոնական ղեկավարը դատապարտվեց ցկյանս ազատազրկման
Սիրիական իրավաբանական մարմինները ցկյանս ազատազրկման դատավճիռ են կայացրել Ահմադ Հասունի նկատմամբ, ով Բաշար Ասադի կառավարության ժամանակ երկրի գլխավոր մուֆթիի պաշտոնն էր զբաղեցնում։ Հասունին մեղավոր է ճանաչվել մի շարք ծանր հանցագործությունների մեջ, ներառյալ՝ կրոնական և աղանդամոլական բռնությունների հրահրումը, ինչպես նաև կատարված սպանությունների հրապարակային արդարացումը։
Ո՞վ է Ահմադ Հասունը
Ահմադ Հասունը Սիրիայի Իսլամական Հանրապետության ամենաազդեցիկ կրոնական դեմքերից մեկն էր Ասադի իշխանության տարիներին։ Նա երկար տարիներ ծառայում էր որպես Սիրիայի գլխավոր մուֆթի՝ լինելով ռեժիմի կրոնական հիմնավորողներից մեկը։ Ըստ մեղադրողների, Հասունը ոչ միայն պաշտպանում էր կառավարության գործողությունները, այլև ակտիվ դեր ունեցավ աղանդամոլական հակամարտությունների բռնկման գործում, ինչն ավելի խորացրեց Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի ողբերգական հետևանքները։
Մեղադրանքների էությունը
Դատավարության ընթացքում ձևակերպված մեղադրանքները վերաբերում էին հիմնականում Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի (2011-2020 թթ.) ժամանակ կատարված գործողություններին։ Ըստ դատախազության, Հասունը հրապարակային ելույթներում և կրոնական քարոզներում կոչ էր անում բռնության դիմել ընդդիմադիրների և տարբեր կրոնական փոքրամասնությունների ներկայացուցիչների նկատմամբ, ինչը, ըստ մեղադրողների, ուղղակիորեն նպաստել է բազմաթիվ զոհերի կյանքի կորստին։
Բացի այդ, Հասունը մեղադրվում էր Ասադի ռեժիմի կատարած ոճրագործությունների կրոնական արդարացման մեջ՝ դրանք ներկայացնելով որպես կրոնապես թույլատրելի կամ անհրաժեշտ գործողություններ։ Դատարանը գտավ, որ նման հայտարարությունները ծայրահեղ վնաս են հասցրել Սիրիայի հասարակության կայունությանն ու միասնությանը։
Ասադի ռեժիմի գործիչների դատավարությունների ալիք
Ահմադ Հասունի գործը ուշադրության արժանի է ոչ միայն ինքնին, այլ նաև ավելի լայն համատեքստում։ Նա Ասադի ժամանակաշրջանի բազմաթիվ բարձրաստիճան պաշտոնյաներից ամենավերջինն է, ով Սիրիայի նոր իշխանությունների ձեռքով դատական պատասխանատվության է ենթարկվում։
Ասադի կառավարության անկումից հետո Սիրիայում ձևավորված անցումային կառույցները ձեռնամուխ են եղել նախկին ռեժիմի ղեկավարների՝ ռազմական, քաղաքական և կրոնական գործիչների հաշվետվողականության ապահովմանը։ Դրա շրջանակներում արդեն ձերբակալվել ու հարցաքննվել են տասնյակ բարձրաստիճան անձինք, մի մասի նկատմամբ կայացվել են դատավճիռներ։
Անցումային արդարադատության հարցեր
Իրավապաշտպան կազմակերպությունները ծանոթ են Սիրիայում ընթացող դատավարություններին, սակայն նրանց մոտ մտահոգություններ կան՝ կապված դատական անկախության, ապացուցողական բազայի և ձևական արդար դատաքննության երաշխիքների հետ։ Հատկապես անցումային ժամանակաշրջաններում բազմաթիվ երկրների փորձը ցույց է տալիս, որ արդարադատության ապահովումն ու վրեժխնդրությունից խուսափելը հեշտ հավասարակշռություն չէ։
Մի շարք վերլուծաբաններ կարծում են, որ Հասունի գործի արդյունքը կարող է ազդել Սիրիայի ապագա կրոնական կյանքի վրա, ինչպես նաև ձևավորել նախադեպ՝ ռեժիմի հետ կապ ունեցած կրոնական ղեկավարների պատասխանատվության հարցում։ Մյուս կողմից, որոշ մասնագետներ զգուշացնում են, որ պետական կրոնական ատյանների հետ կապ ունեցած բոլոր հոգևոր գործիչների հետապնդումը կարող է ձախող ազդեցություն թողնել Սիրիայի հասարակության ներսում հաշտեցման գործընթացի վրա։
Սիրիայի ապագա մարտահրավերները
Ասադի ռեժիմի անկումից հետո Սիրիան բախվել է բազմաթիվ բարդ մարտահրավերների՝ պատերազմից ավերված ենթակառուցվածքի վերականգնումից մինչև քաղաքական հաջորդականության ձևավորում և հասարակության հաշտեցում։ Ռեժիմի հետ կապված գործիչների դատական հետապնդումը այս բարդ խճանկարի մի մասն է կազմում, որտեղ արդարությունն ու կայունությունն անհրաժեշտ է ձեռք բերել միաժամանակ։
Հասունի նկատմամբ կայացված ցկյանս ազատազրկման դատավճիռը ազդարարում է, որ Սիրիայի նոր ղեկավարությունը պատրաստ է դատի կանչել ռեժիմի ոչ միայն ռազմական կամ անվտանգության ոլորտի, այլ նաև կրոնական ներկայացուցիչներին։ Արդյոք այս քայլը կնպաստի երկրի ապաքինմանն ու ազգային համախմբմանը, թե, ընդհակառակը, կխորացնի առանց այն էլ խոր կիրճերը, ժամանակը ցույց կտա։
