ԱՄՆ-Իրան հակամարտությունը խորանում է. տասն անընդմեջ գիշեր հարձակումներ
Ամերիկյան զինված ուժերը տասներորդ անընդմեջ գիշեր ռազմական հարվածներ են հասցրել Իրանի տարածքին։ Սա տեղի է ունենում այն պայմաններում, երբ Վաշինգտոնն ու Թեհրանը սուր մրցակցության մեջ են Հորմուզի նեղուցի, այսինքն՝ աշխարհի նավթի առևտրի ամենակարևոր ջրային ուղիներից մեկի, վերահսկողության համար։
Թրամփի կոշտ հայտարարությունները
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հրապարակային հայտարարություններ է արել՝ խոստանալով վրեժ լուծել ամերիկյան զինծառայողների կյանքի կորստի համար։ Առաջնորդի ելույթները ցույց են տալիս, որ Վաշինգտոնը պատրաստ չէ կանգ առնել մոտ ապագայում, և ռազմական ճնշումը Իրանի վրա կշարունակվի մինչ ԱՄՆ-ի կողմից կոնկրետ պայմանների կատարումը։
Թրամփի վարչակազմը պնդում է, որ հարձակումները թիրախ են ընտրում բացառապես ռազմական ենթակառուցվածքները, ոչ թե խաղաղ բնակչությանը։ Այնուամենայնիվ, Իրանի կողմն իր հերթին այլ պատկեր է ներկայացնում՝ պնդելով, որ հարվածների հետևանքով կան նաև քաղաքացիական կորուստներ։
Հորմուզի նեղուցի ռազմավարական նշանակությունը
Հորմուզի նեղուցը երկու կողմերի հակամարտության կիզակետում է հայտնվել ոչ պատահականորեն։ Այս ջրային ուղին, որն անջատում է Պարսկական ծոցը Արաբական ծովից, ամբողջ աշխարհում տեղափոխվող նավթի ու հեղուկ բնական գազի զգալի մասն անցնում է հենց այստեղով։
Եթե Իրանը փակի կամ խաթարի Հորմուզի նեղուցով նավարկությունը, դա կարող է ծանր հարված հասցնել գլոբալ էներգետիկ շուկաներին, ինչը կազդի ոչ միայն Մերձավոր Արևելքի, այլև Ասիայի, Եվրոպայի ու Ամերիկայի երկրների վրա։ Հենց այդ պատճառով էլ ԱՄՆ-ը մեծ ռազմածովային ներկայություն է պահպանում տարածաշրջանում՝ ապահովելու ծովային ուղիների ազատ անցումը։
Իրանի արձագանքը
Թեհրանն իր հերթին չի մնում պասիվ դիտորդ։ Իրանի պաշտոնյաները հայտարարել են, որ ամերիկյան ագրեսիան կհանդիպի կոշտ հակահարվածի, ընդ որում երկիրը վճռական է պաշտպանել իր ինքնիշխանությունն ու ազգային շահերը։ Ռազմական մասնագետների գնահատականներով, Իրանն ունի մի շարք ասիմետրիկ հնարավորություններ, ինչպիսիք են ռազմածովային ականները, անօդաչու թռչող սարքերի լայնամասշտաբ կիրառությունը, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքով մեկ ընդգրկված վստահված ուժերի ցանցը, որոնք կարող են բարդացնել ԱՄՆ-ի ռազմական ծրագրերն ու ռազմավարությունը։
Միջազգային հանրության մտահոգությունները
Ռազմական լարվածության աճը լուրջ մտահոգություն է առաջացրել միջազգային հանրության շրջանում։ ՄԱԿ-ն ու մի շարք եվրոպական պետություններ կողմ են խոսել զսպվածության ու դիվանագիտական ուղիների անհապաղ կիրառության անհրաժեշտության մասին, ընդ որում նաև կոչ են արել բոլոր կողմերին ձեռնպահ մնալ լայնամասշտաբ ռազմական հակամարտության սադրանքից։
Շատ փորձագետներ ուշադրություն են հրավիրում այն կարևոր հանգամանքի վրա, որ ԱՄՆ-Իրան հակամարտության հետագա սրումը կարող է ապակայունացնել ամբողջ Մերձավոր Արևելքը, ինչն իր հերթին կհանգեցնի լրացուցիչ հումանիտար ճգնաժամի ու փախստականների հոսքի ավելացման։
Ինչ է սպասվում հետագայում
Ռազմական ու քաղաքական վերլուծաբանները շարունակում են մոտիկ հետևել իրավիճակի ամենօրյա զարգացումներին։ Թե՛ ԱՄՆ-ի, թե՛ Իրանի ներքին քաղաքական ճնշումները նպաստում են կողմերի կոշտ դիրքորոշումների պահպանմանը, ինչն էապես բարդացնում է արագ բանակցային լուծման հնարավորությունը։
Անկախ ռազմական ելքից, հակամարտության ազդեցությունն արդեն իսկ զգացվում է նավթի համաշխարհային գներում, ինչպես նաև ֆինանսական շուկաներում, որտեղ ներդրողները փոխում են իրենց ռազմավարությունն ու ռիսկային ակտիվներից հեռու մնալու ձգտում ցուցաբերում։
Առայժմ հարցը, թե արդյոք կողմերը կկարողանան ձեռք բերել հրադադար կամ կդիմեն բանակցությունների, բաց է մնում, և ամեն նոր հարձակումը ազդանշան է տալիս, որ լուծումն ավելի ու ավելի հեռու է անցնում հորիզոնից։
Source: DW - Original Article
