Եվրոպական առաջնորդները սեպտեմբերի 14-ին հավաքվել են Ֆինլանդիայի Ռովանիեմի քաղաքում՝ քննարկելու Արկտիկայի տարածաշրջանի նավագնացության ուղիները, հանքային ռեսուրսները և անվտանգության սպառնալիքները: Գերմանիայի, Ֆինլանդիայի և ևս տասը երկրների ղեկավարները կոչ են արել ԵՄ-ին ավելի ռազմավարական դեր ստանձնել տարածաշրջանում: Եվրոպական հանձնաժողովը սեպտեմբերի 14-ին հայտարարել է €200 միլիոն ներդրումային փաթեթի մասին Գրենլանդիայի համար: Այս հոդվածը ներկայացնում է հանդիպման հիմնական արդյունքները, աշխարհաքաղաքական համատեքստը և առաջիկա քայլերը:
Ո՞ր երկրների առաջնորդներն են մասնակցել Ռովանիեմիի հանդիպմանը
Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցը և ևս 11 ԵՄ անդամ պետությունների ղեկավարներ սեպտեմբերի 14-ին հավաքվել են Ռովանիեմիում: Հայտարարությունը ստորագրել են Ֆինլանդիայի, Դանիայի, Էստոնիայի, Ֆրանսիայի, Հունաստանի, Լատվիայի, Լիտվայի, Նիդերլանդների, Լեհաստանի, Ռումինիայի և Շվեդիայի ղեկավարները: ԵՄ արտաքին քաղաքականության ղեկավար Կայա Կալասը և Եվրոպական խորհրդի նախագահ Անտոնիո Կոստան նույնպես ներկա են եղել:
Ի՞նչ է պարունակում Ռովանիեմիի համատեղ հայտարարությունը
Առաջնորդները պահանջել են ԵՄ-ից ավելի ռազմավարական և ակտիվ դեր ստանձնել Եվրոպական Արկտիկայում: Նրանք ընդգծել են կայուն զարգացման, կայունության և բարգավաճման խթանման անհրաժեշտությունը: Հայտարարությունում կոչ է արվել բարելավել մոնիթորինգը և տեղեկատվության փոխանակումը, ավելացնել ներդրումները տրանսպորտային կապերում, թվային ցանցերում և ռազմական շարժունակության մեջ: Նրանք նաև ընդգծել են հիբրիդային սպառնալիքների դիմակայման և ցամաքային ու ծովային կարևոր ենթակառուցվածքների պաշտպանության անհրաժեշտությունը:
Ինչպե՞ն է Արկտիկայի սառույցի հալոցը փոխում տնտեսական հնարավորությունները
Արկտիկայի տարածաշրջանը տաքանում է գրեթե չորս անգամ ավելի արագ, քան մյուս շրջանները: Սառույցի նվազումը բացում է նոր ծովային ուղիներ և հասանելի է դարձնում հանքային ռեսուրսները: Օգոստոսին Չինաստանը և Հարավային Կորեան կոնտեյներային նավեր են ուղարկել Հյուսիսային ծովային ճանապարհով՝ ստուգելով դրա կենսունակությունը Ռուսաստանի տարածքային ջրերում: Ռուսաստանը մեծացրել է իր ակտիվությունը տարածաշրջանում, ինչը մտահոգություն է առաջացրել ԵՄ-ի և Իսլանդիայի համար:
Ի՞նչ ներդրում է հայտարարել Եվրոպական հանձնաժողովը Գրենլանդիայում
Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը Գրենլանդիա այցի ընթացքում հայտարարել է €200 միլիոն ներդրումային փաթեթի մասին: Գումարը կօգտագործվի հանքային ռեսուրսների արդյունահանման ենթակառուցվածքների ստեղծման համար: Ֆոն դեր Լեյենը նշել է, որ ԵՄ-ն ավելի ակտիվ կլինի Գրենլանդիայում և Արկտիկայում:
Ինչպե՞ն է ԱՄՆ-ի դիրքորոշումը Գրենլանդիայի հարցում ազդում ՆԱՏՕ-ի վրա
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի պահանջը՝ ԱՄՆ-ն պետք է վերահսկի Գրենլանդիան, լարվածություն է առաջացրել ՆԱՏՕ-ի ներսում: Դանիայի վարչապետ Մետե Ֆրեդերիկսենը հայտնել է, որ աշխատանքային խումբը շարունակում է քննարկումները և արտահայտել է լավատեսություն՝ հարցի լուծման վերաբերյալ: ԱՄՆ-ն ցանկանում է ավելացնել իր ռազմական ներկայությունը կղզում: ՆԱՏՕ-ն վերջին ամիսներին նոր անվտանգային առաքելություն է սկսել տարածաշրջանում:
Հաճախակի տրվող հարցեր
Ե՞րբ է հրապարակվելու ԵՄ-ի նոր Արկտիկայի ռազմավարությունը
Եվրոպական հանձնաժողովը նոր ռազմավարությունը կներկայացնի առաջիկա շաբաթների ընթացքում: Ռովանիեմիի հանդիպումը թույլ կտա ազգային առաջնորդներին ազդել փաստաթղթի վերջնական տարբերակի վրա:
Որքա՞ն արագ է տաքանում Արկտիկայի տարածաշրջանը
Արկտիկայի տարածաշրջանը տաքանում է գրեթե չորս անգամ ավելի արագ, քան մյուս շրջանները, ինչը բացում է նոր ծովային ուղիներ և հանքային ռեսուրսներ:
Ո՞ր երկրներն են Արկտիկայի պետություններ
Արկտիկայի պետություններ են համարվում Կանադան, Չինաստանը, Ռուսաստանը և սկանդինավյան երկրները:
Ի՞նչ է պահանջել Կայա Կալասը Արկտիկայի ներկայության համար
Կայա Կալասը հայտարարել է, որ ԵՄ-ին անհրաժեշտ են սառցահատ նավեր՝ բևեռային ջրերում նավարկելու համար:
Ե՞րբ է ընդունվել ԵՄ-ի նախորդ Արկտիկայի ռազմավարությունը
ԵՄ-ի նախորդ ռազմավարական փաստաթուղթը հրապարակվել է 2021 թվականին:
Հիմնական եզրակացություններ
- 12 ԵՄ երկրների առաջնորդներ սեպտեմբերի 14-ին Ռովանիեմիում կոչ են արել ավելի ակտիվ Արկտիկայի քաղաքականության:
- Եվրոպական հանձնաժողովը Գրենլանդիայում հայտարարել է €200 միլիոն ներդրում:
- Արկտիկայի սառույցի հալոցը բացում է նոր ծովային ուղիներ և հանքեր:
- ԱՄՆ-ի դիրքորոշումը Գրենլանդիայի հարցում լարվածություն է առաջացրել ՆԱՏՕ-ում:
- Նոր ԵՄ ռազմավարությունը կհրապարակվի առաջիկա շաբաթներին:
Հեռանկար
Ռովանիեմիի հանդիպումը ցույց է տալիս ԵՄ-ի ձգտումը՝ ամրապնդելու իր դերը Արկտիկայում՝ աճող աշխարհաքաղաքական և տնտեսական նշանակության պայմաններում: Առաջիկա ռազմավարությունը կսահմանի ԵՄ-ի գործողությունների հստակ ուղղությունները տարածաշրջանում:
