Արդյո՞ք ԱՄՆ ավիահարվածները կկարողանան դադարեցնել ապստամբությունը Մալիում

Ներածություն

Մալիում իսլամիստական ապստամբության դեմ պայքարի շուրջ քննարկումները նոր թափ են ստացել՝ կապված ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի կողմից «Ալ-Քաիդա»-ի հետ կապված «Ջամաաթ Նուսրատ ալ-Իսլամ վալ-Մուսլիմին» (JNIM) խմբավորման դեմ հնարավոր ավիահարվածների դիտարկման հետ: Այս հարվածների արդյունավետության և դրանց երկարաժամկետ հետևանքների վերաբերյալ բանավեճերը շարունակվում են, քանի որ փորձագետները կասկածում են, որ զուտ ռազմական լուծումները կարող են լուծել ապստամբության հիմնական պատճառները: Չնայած JNIM-ի հնարավոր թուլացմանը, շատ վերլուծաբաններ կարծում են, որ Մալիի խնդիրները խորը արմատներ ունեն և պահանջում են համապարփակ մոտեցում, որը դուրս է գալիս ռազմական միջամտությունից:

Մալիի ապստամբության արմատները

Մալիի անվտանգության վիճակը կտրուկ վատթարացել է 2012 թվականից ի վեր, երբ երկրի հյուսիսում սկսվեց տուարեգների ապստամբությունը, որին շուտով միացան իսլամիստական խմբավորումները: Չնայած միջազգային ռազմական միջամտությանը, ներառյալ Ֆրանսիայի «Բարխան» օպերացիան և ՄԱԿ-ի MINUSMA խաղաղապահ առաքելությունը, բռնությունը տարածվեց դեպի Մալիի կենտրոնական շրջաններ և հարևան երկրներ՝ Բուրկինա Ֆասո և Նիգեր: Ապստամբության հիմքում ընկած են մի շարք բարդ պատճառներ, ներառյալ կառավարության թույլ կառավարումը, տնտեսական զարգացման բացակայությունը, էթնիկ լարվածությունը և կլիմայական փոփոխությունների հետևանքով առաջացած ռեսուրսների համար պայքարը: Այս գործոնները ստեղծում են բարենպաստ միջավայր իսլամիստական խմբավորումների համար, որոնք կարողանում են հավաքագրել մարդկանց՝ օգտվելով տեղական բնակչության դժգոհությունից և խոցելիությունից:

JNIM-ի ուժը և ազդեցությունը

JNIM-ը, որը ստեղծվել է 2017 թվականին՝ միավորելով տարբեր ջիհադիստական խմբավորումներ, դարձել է տարածաշրջանում առավել ազդեցիկ և մահացու ահաբեկչական կազմակերպություններից մեկը: Այն իրականացնում է հարձակումներ ինչպես Մալիի անվտանգության ուժերի, այնպես էլ քաղաքացիական անձանց և միջազգային զորքերի դեմ: Խմբավորումը հաճախ օգտագործում է ասիմետրիկ մարտավարություն, ինչպիսիք են ինքնաշեն պայթուցիկ սարքերը (IEDs) և անսպասելի հարձակումները, ինչը դժվարացնում է դրա դեմ պայքարը: JNIM-ը նաև կարողացել է ձեռք բերել որոշակի աջակցություն տեղական համայնքներում՝ տրամադրելով ծառայություններ կամ լուծելով վեճեր այն վայրերում, որտեղ պետական կառավարումը բացակայում է կամ թույլ է: Սա նշանակում է, որ խմբավորումը ոչ միայն ռազմական սպառնալիք է, այլև ունի սոցիալ-քաղաքական բաղադրիչ, որը դժվար է հաղթահարել միայն ռազմական միջոցներով:

ԱՄՆ ավիահարվածների հնարավոր ազդեցությունը

ԱՄՆ ավիահարվածները, եթե դրանք իրականացվեն, կարող են կարճաժամկետ հեռանկարում զգալի հարված հասցնել JNIM-ի ղեկավարությանը և ենթակառուցվածքներին: Դրանք կարող են խաթարել խմբավորման գործողությունները, նվազեցնել դրա հնարավորությունները և հնարավոր է ստիպել նրանց նահանջել որոշ տարածքներից: Սակայն շատ վերլուծաբաններ զգուշացնում են, որ նման հարվածները չեն լուծի ապստամբության հիմնական պատճառները: Օրինակ, Քերոլայն Բոումանը, Սահելի անվտանգության փորձագետը, նշել է, որ «միայն ռազմական լուծումները բավարար չեն»։ Նմանատիպ տեսակետ է հայտնել նաև Բրիջիթ Լաֆանը, ով ընդգծել է, որ «ռազմական միջամտությունները միայն ժամանակավոր լուծումներ են տալիս»։ Պատմականորեն, նմանատիպ ռազմական գործողությունները հաճախ հանգեցրել են ահաբեկչական խմբավորումների վերակազմավորմանը և նոր մարտավարությունների մշակմանը, այլ ոչ թե դրանց վերջնական վերացմանը: Այս պարագայում ավիահարվածները կարող են նաև առաջացնել անցանկալի կողմնակի վնասներ և խորացնել տեղական բնակչության հակաարևմտյան տրամադրությունները, ինչը կարող է նպաստել JNIM-ի հավաքագրման ջանքերին:

Երկարաժամկետ լուծումների անհրաժեշտությունը

Փորձագետները համակարծիք են, որ Մալիում կայուն խաղաղություն և անվտանգություն ապահովելու համար անհրաժեշտ է համապարփակ մոտեցում, որը ներառում է ոչ միայն ռազմական, այլև քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական բաղադրիչներ: Սա ներառում է կառավարման բարելավում, կոռուպցիայի դեմ պայքար, տնտեսական զարգացման խթանում, կրթության և առողջապահության ծառայությունների հասանելիության ընդլայնում, ինչպես նաև էթնիկ և համայնքային լարվածությունների լուծում: Միայն այսպիսի մոտեցումը կարող է զրկել իսլամիստական խմբավորումներին իրենց գործունեության համար անհրաժեշտ հողից: Ավելին, տեղական անվտանգության ուժերի կարողությունների ամրապնդումը և Մալիի կառավարության լեգիտիմության բարձրացումը առանցքային են երկարաժամկետ կայունության համար: Առանց այս հիմնարար խնդիրների լուծման, ցանկացած ռազմական միջամտություն, ներառյալ ԱՄՆ ավիահարվածները, հավանաբար կլինի ժամանակավոր և չի կարողանա վերջնականապես դադարեցնել ապստամբությունը:

Եզրակացություն

Մալիում ԱՄՆ հնարավոր ավիահարվածները JNIM-ի դեմ կարող են որոշակիորեն թուլացնել խմբավորումը կարճաժամկետ հեռանկարում: Սակայն դրանք չեն կարողանա լուծել ապստամբության հիմնական պատճառները, որոնք խորը արմատներ ունեն կառավարման, տնտեսության և սոցիալական անարդարության մեջ: Կայուն լուծումը պահանջում է համապարփակ ռազմավարություն, որը ներառում է քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական բարեփոխումներ, ինչպես նաև տեղական անվտանգության ուժերի ամրապնդում: Առանց այս հիմնարար խնդիրների լուծման, Մալիում բռնությունը, ամենայն հավանականությամբ, կշարունակվի՝ անկախ միջազգային ռազմական միջամտություններից:

Source: Original Article