Իրանի և ԱՄՆ-ի միջև լարվածության սրացումը
Իրանի և Միացյալ Նահանգների միջև լարվածությունը հասել է նոր մակարդակի, քանի որ ԱՄՆ-ն ընդլայնել է իր թիրախների շրջանակը՝ ներառելով Իրանի հյուսիսային շրջանները, ինչին Թեհրանը պատասխանել է տարածաշրջանային հարվածներով։ Այս զարգացումները հետևում են նախկինում հաստատված փխրուն զինադադարի փլուզմանը։
Հուլիսի 16-ին ԱՄՆ ռազմական ուժերը հայտարարել են Իրանի դեմ իրենց վերջին հարվածների ավարտի մասին, որոնք, ըստ հաղորդումների, առաջին անգամ թիրախավորել են Իրանի հյուսիսային հատվածները։ ԱՄՆ Կենտրոնական հրամանատարությունը (CENTCOM) նշել է, որ գործողությունները ուղղված էին Իրանի հրամանատարական կենտրոններին, հակաօդային պաշտպանության համակարգերին, հրթիռային և անօդաչու թռչող սարքերի օբյեկտներին, ինչպես նաև ափամերձ հսկողության կայաններին։ Այս հարվածների նպատակն էր նվազեցնել Իրանի կարողությունը՝ սպառնալու առևտրային նավագնացությանը Հորմուզի նեղուցում։ Ճշգրիտ զինամթերք է օգտագործվել մի քանի վայրերում, ներառյալ հարավային Բանդար Աբբաս նավահանգստային քաղաքը, որտեղ տեղակայված են Իրանի ռազմածովային և հեղափոխական գվարդիայի հիմնական օբյեկտները։ Ավելի վաղ ԱՄՆ ուժերը հարվածել էին նաև ափամերձ պաշտպանության և թևավոր հրթիռների կայաններին Պարսից ծոցի Մեծ Թունբ կղզում։
Իրանի պատասխանը և տարածաշրջանային հետևանքները
Ի պատասխան ԱՄՆ-ի գործողությունների՝ Իրանը սպառնացել է տարածաշրջանային հարվածներով և արդեն իսկ իրականացրել է որոշակի գործողություններ։ Իրանի ռազմական ներկայացուցիչ գնդապետ Էբրահիմ Զոլֆաղարին զգուշացրել է, որ Իրանի ենթակառուցվածքների վրա հարվածների դեպքում տարածաշրջանի «ամբողջ ենթակառուցվածքը կջախջախվի»։ Նա նաև նշել է, որ Իրանը թույլ չի տա ԱՄՆ-ի «միջամտությունը» Հորմուզի նեղուցում՝ այն անվանելով «կարմիր գիծ»։
Իրանը հարվածել է Հորդանանի և Պարսից ծոցի պետությունների տարածքներին։ Հորդանանը հայտարարել է, որ խոցել է Իրանի կողմից արձակված ութ հրթիռ, որոնք ուղղված էին թագավորությանը։ Իրանական պետական լրատվամիջոցները հայտնել են, որ Իրանի զինված ուժերը թիրախավորել են ԱՄՆ ռազմական օբյեկտները Հորդանանի Ազրաքի ավիաբազայում, որտեղ տեղակայված են ամերիկացի անձնակազմ և գործողություններ։ Հարձակումը, ըստ իրանական հաղորդումների, ուղղված էր ԱՄՆ-ի ռազմական կապի համակարգերին և վառելիքի պահեստներին։
Բահրեյնը և Քուվեյթը նույնպես անվտանգության նոր նախազգուշացումներ են հրապարակել։ Բահրեյնի Ներքին գործերի նախարարությունը հայտարարել է օդային տագնապի ազդանշանների ակտիվացման մասին և կոչ արել բնակչությանը պահպանել հանգստություն։ Մինչդեռ Քուվեյթի բանակը հայտնել է, որ իր հակաօդային պաշտպանության համակարգերը խոցում են Իրանից արձակված թշնամական անօդաչու թռչող սարքերը։
Իրանի ներքին իրավիճակը և տարածաշրջանային արձագանքը
Թեհրանի որոշ հատվածներում ակտիվացվել են հակաօդային պաշտպանության համակարգերը, իսկ երկրի մի քանի շրջաններում պայթյուններ են գրանցվել։ Իրանական պետական լրատվամիջոցները հայտնել են պայթյունների մասին Սեմնան նահանգում (հյուսիսում) և Լորեստան նահանգում (արևմուտքում)։
Իրանի հոգևոր առաջնորդ Այաթոլլա Ալի Խամենեիի հուղարկավորությունից հետո Իսլամական Հանրապետության բարձրաստիճան պաշտոնյաները զգալիորեն սրել են իրենց հռետորաբանությունը՝ կոչ անելով վրեժխնդիր լինել նրա մահվան համար։ Այս կոշտ հռետորաբանությունը նպատակ ունի մոբիլիզացնել կողմնակիցներին երկրի ներսում և զգուշացնել արտասահմանյան հակառակորդներին։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը նախկինում սպառնացել էր հարվածել Իրանի կամուրջներին և էլեկտրակայաններին, եթե Իրանը «գործարք» չկնքի։ Նմանատիպ սպառնալիքներ են հնչել նաև մարտին։ Զինադադարից առաջ, հակամարտության գագաթնակետին, Իրանը հարվածել էր Պարսից ծոցի պետություններում աղազերծման կայաններին և էներգետիկ ենթակառուցվածքներին՝ ի պատասխան ԱՄՆ-ի սրացման։
Միջազգային արձագանքը և նավագնացության անվտանգությունը
Իրաքի Բասրա նավահանգստում նավթային տերմինալում անօդաչու թռչող սարքի հարված է գրանցվել։ Անօդաչու թռչող սարքը վնաս չի հասցրել, սակայն միջադեպից հետո դադարեցվել է հում նավթի բեռնումը բոլոր իրաքյան տերմինալներում։ Հարվածի ենթարկված նավը, որը «ամերիկյան ապրանքանիշի մեքենաներ» էր տեղափոխում Արաբական Միացյալ Էմիրություններից, խարսխվել է մեկ այլ նավի կողքին՝ որպես նախազգուշական միջոց։
Հնդկաստանի Նավագնացության գլխավոր տնօրինությունը կարգադրել է նավատերերին և անձնակազմի հավաքագրման ընկերություններին չուղարկել հնդիկ նավաստիների Հորմուզի նեղուցով անցնող նավեր՝ նավագնացության դեմ նոր հարձակումների ֆոնին։ Կարգավորող մարմինը հայտարարել է, որ Հորմուզի նեղուցում նավագնացության համար ռիսկերը «զգալիորեն» աճել են։ Վերջին երեք օրվա ընթացքում երկու հնդիկ նավաստի է զոհվել տարածաշրջանում նավերի վրա հարձակումների հետևանքով։ ԱՄՆ-Իրանական հակամարտության սրացումից ի վեր առնվազն յոթ հնդիկ նավաստի է զոհվել և մի քանիսը վիրավորվել Հորմուզի նեղուցում և շրջակայքում։ Հնդկաստանը աշխարհում նավաստիների երրորդ խոշորագույն մատակարարն է՝ ավելի քան 300,000 նավաստիներով, որոնք աշխատում են համաշխարհային նավագնացության նավատորմերում։
Այս իրադարձությունները ցույց են տալիս տարածաշրջանում աճող լարվածությունը, որը կարող է էլ ավելի մեծացնել հակամարտության մասշտաբները և ունենալ լուրջ հետևանքներ համաշխարհային էներգետիկ շուկայի և նավագնացության անվտանգության համար։
Source: Original Article
