Կանադա-ԵՄ. նոր առևտրային դաշինք՝ ի պատասխան Ամերիկայի մաքսատուրքերի
Կանադան և Միացյալ Նահանգները պատմականորեն կիսել են աշխարհի ամենաերկար ցամաքային սահմանը, և դա տասնամյակներ շարունակ հիմք է հանդիսացել երկու երկրների միջև բեղмն տնտեսական համագործակցության համար։ Սակայն Դոնալդ Թրամփի վերադարձը Սպիտակ տուն և նրա վարած ագրեսիվ մաքսատուրքային քաղաքականությունը հիմնովին փոխում են հյուսիսամերիկյան տնտեսական լանդշաֆտը։ Այս պայմաններում Կանադան ստիպված է վերանայել իր արտաքին առևտրային ռազմավարությունը և ուշադրությունը սևեռել նոր գործընկերների, առաջին հերթին՝ Եվրոպական միության վրա։
Թրամփի մաքսատուրքերը՝ Կանադայի համար նոր մարտահրավեր
Թրամփի վարչակազմը մի շարք ճյուղերի նկատմամբ սահմանել է բարձր ներմուծման տուրքեր, որոնք ուղղակիորեն հարվածում են կանադական արտահանողներին։ Մետաղամշակման, ավտոմոբիլաշինության, փայտամշակման և գյուղատնտեսական ոլորտները հայտնվել են հատկապես խոցելի վիճակում։ Կանադայի ՀՆԱ-ի ավելի քան 70 տոկոսը կախված է արտահանությունից, որի զգալի մասն ուղղված է հարևան Միացյալ Նահանգներ, ուստի ամերիկյան մաքսատուրքերի ազդեցությունն ուղղակի է և խորն է։
Կանադայի կառավարությունն արձագանքել է ինչպես փոխադարձ պաշտպանական մաքսատուրքերի սահմանմամբ, այնպես էլ ավելի ակտիվ դիվանագիտական գործունեության ծավալմամբ՝ ձգտելով բազմազանեցնել արտաքին առևտրային կապերը։
Եվրոպական ուղղությունը՝ ռազմավարական ընտրություն
Կանադայի և ԵՄ-ի միջև 2017 թվականին ուժի մեջ մտած Համապարփակ տնտեսական և առևտրային համաձայնագիրը, որը հայտնի է CETA անվամբ, արդեն ստեղծել է ամուր հիմք երկկողմ հարաբերությունների հետագա խորացման համար։ Այս փաստաթուղթը վերացրել կամ զգալիորեն կրճատել է ապրանքների ճնշող մեծամասնության նկատմամբ կիրառվող մաքսատուրքերը, ինչը բերել է երկկողմ առևտրի ծավալների նկատելի աճի։
Ներկայումս Կանադան ձգտում է կատարելագործել CETA-ի շրջանակները՝ ստեղծելու լրացուցիչ հնարավորություններ ծառայությունների, ներդրումների և թվային առևտրի ոլորտներում։ Եվրոպական կողմը ևս շահագրգռված է ամրապնդել կապերը Կանադայի հետ, մանավանդ որ ԱՄՆ-ի հետ իր սեփական հարաբերություններն էլ են ենթարկվում լուրջ ճնշման Թրամփի քաղաքականության հետևանքով։
Ընդհանուր շահեր և ռազմավարական հաշվարկ
Կանադան ու Եվրամիությունն ունեն ընդհանուր արժեքային հիմք՝ ազատ և բաց առևտրի, բազմակողմ կառույցների, ժողովրդավարության և կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի աջակցության առումով։ Այս ընդհանրությունն ստեղծում է բնական կոնտեքստ ավելի սերտ համագործակցության համար, ի տարբերություն Վաշինգտոնի հետ ներկայիս լարված հարաբերությունների։
Վերլուծաբանները նշում են, որ Կանադա-ԵՄ կապերի ամրապնդումն ունի ոչ միայն տնտեսական, այլ նաև քաղաքական հաղորդագրություն. երկու կողմերն էլ ցույց են տալիս, որ պատրաստ են ձևավորել այլընտրանքային ճարտարապետություն՝ ի դեպ ԱՄՆ-ի կողմից կիրառվող ճնշմանը։
Ասիա-Խաղաղօվկիանոսյան ուղղություն և CPTPP
Կանադան չի սահմանափակվում եվրոպական ուղղությամբ։ Ըստ փորձագետների, Օտտավան ավելի ակտիվ է գործում Ասիա-Խաղաղօվկիանոսյան շուկաներում՝ մասնավորապես Ճապոնիայի, Ավստրալիայի, Չիլիի, Վիետնամի հետ, որոնք, Կանադայի նման, Համապարփակ և առաջադեմ Տրանս-Խաղաղօվկիանոսյան գործընկերության (CPTPP) անդամ են։ Այս բազմակողմ պայմանագիրն ընձեռում է լրացուցիչ հնարավորություններ Կանադայի արտաքին առևտրի ծավալների ավելացման համար՝ ԱՄՆ-ից կախվածությունը նվազեցնելու նպատակով։
Դժվարություններ ճանապարհին
Սակայն Կանադա-ԵՄ ավելի սերտ կապերի ձևավորման ճանապարհն անարգելք չէ։ CETA-ն դեռ ամբողջությամբ չի վավերացվել ԵՄ բոլոր անդամ-պետությունների կողմից, ինչը սահմանափակում է նրա լիարժեք կիրառումն որոշ ոլորտներում, ինչպես օրինակ ներդրումները։ Բացի այդ, Եվրոպական տնտեսությունն ինքն էլ բախվում է դժվարությունների, ինչն ազդում է ԵՄ-ի հնարավոր ներդրումային ու ֆինանսական հնարավորությունների վրա։
Կանադայի ներքին շուկան, ի վերջո, բավականաչափ փոքր է ամբողջությամբ փոխհատուցելու ԱՄՆ-ի կողմից կորուստները, հետևաբար գործընկերների ընդլայնումն ինքնին բավարար լուծում չի կարող լինել։ Այդ պատճառով Կանադայի կառավարությունը հավանաբար կշարունակի ամերիկյան կողմի հետ բանակցությունները, ձգտելով հասնել ճգնաժամի դիվանագիտական կարգավորման։
Ի՞նչ է սպասվում
Ամեն ինչ կախված կլինի Թրամփի հետագա քայլերից. կդրան առևտրային պատերազ՞մ, թե՞ ի վերջո կձեռնարկվի բանակցային ճանապարհ։ Կանադան, օբյեկտիվ պատճառներով, ձգտելու է ունենալ ուժեղ այլընտրանքային կապեր, սակայն ԱՄՆ-ի հետ հարաբերությունների կարգավորումը կմնա Օտտավայի արտաքին քաղաքականության կենտրոնական խնդիրը նախատեսելի ապագայում։
Կանադա-ԵՄ ավելի ամուր առևտրային կապերի ձևավորումը կարևոր ազդանշան է՝ ի ցույց, որ ԱՄՆ-ի մաքսատուրքային ճնշումն արդեն ստիպել է Արևմուտքի ժողովրդավարական երկրներին վերադիտարկել ավանդական դաշինքներն ու ձևավորել նոր, ռազմավարական համագործակցություններ։
Աղբյուր՝ DW
