Կարմրուկի տարածումն ԱՄՆ-ում՝ մտահոգիչ տեմպեր
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում 2026 թվականի սկզբից ի վեր կարմրուկի դեպքերի քանակն արագ աճում է։ Ըստ հրապարակված տվյալների՝ հունվարից մինչև հուլիսի կեսն ընկած ժամանակահատվածում արձանագրված վարակների թիվն արդեն գերազանցել է 2025 թվականի ողջ տարվա ընթացքում գրանցված դեպքերի ընդհանուր քանակը։ Առողջապահական մասնագետները հստակ կապ են տեսնում այս աճի և վերջին տարիներին պատվաստումների ծածկույթի նվազման միջև։
Ի՞նչ է կատարվում. մասնագետների գնահատականը
Հանրային առողջապահության ոլորտի փորձագետները նշում են, որ ԱՄՆ-ի բնակչության շրջանում ձևավորվել է մի տեսակ «ամնեզիա»՝ կարմրուկի հետ կապված վտանգների վերաբերյալ։ Քանի որ կարմրուկը ԱՄՆ-ում 2000 թվականին համարվել էր վերացված, մի քանի սերունդ արդեն չի ականատես եղել հիվանդության ծանր ընթացքին կամ դրա հնարավոր մահաբեր հետևանքներին, ինչի պատճառով ծնողների մի մասը թերագնահատում է ռիսկերը։
Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոնների (CDC) տվյալների համաձայն՝ կարմրուկ-կարմրախտ-կարմրուկ (MMR) երկֆազ պատվաստման ծածկույթը վերջին տարիներին Նախադպրոցական և դպրոցական տարիքի երեխաների շրջանում նկատելիորեն նվազել է։ Ըստ մասնագետների՝ հանրությանն անհրաժեշտ «խմբային իմունիտետ» ձեռք բերելու համար պատվաստված անձանց տեսակարար կշիռը պետք է հասնի բնակչության առնվազն 95 տոկոսին, սակայն ԱՄՆ-ի ոչ բոլոր նահանգներն են բավարարում այս շեմը։
Ի՞նչ ռիսկեր է կրում կարմրուկը
Կարմրուկը բարձր վարակիչ ռեսպիրատոր հիվանդություն է, որն առաջանում է վիրուսի ազդեցությամբ և կարող է հանգեցնել ծանր բարդությունների՝ մասնավորապես փոքր երեխաների, հղի կանանց և թուլացած իմունային համակարգ ունեցող անձանց մոտ։ Բարդություններից ամենատարածվածը թոքաբորբն է, ինչպես նաև ուղեղաբորբը, որը, թեև հազվադեպ, կարող է հանգեցնել մշտական ախտահարման կամ մահվան։ Ի տարբերություն շատ այլ վարակների՝ կարմրուկի վիրուսը կարող է օդի միջոցով տարածվել և մի քանի ժամ ակտիվ մնալ փակ տարածություններում նույնիսկ հիվանդի հեռանալուց հետո։
Ո՞րն է հիմնական պատճառը
Պատվաստումներ-թերահավատությունը (vaccine hesitancy) գիտնականների կողմից գնահատվում է որպես ԱՄՆ-ում կարմրուկի կրկնակի ի հայտ գալու գլխավոր գործոններից մեկը։ Ոմանք հրաժարվում են երեխաներին պատվաստել՝ կապելով MMR պատվաստանյութը ներդրված պատճառներ, ինչի մասին գիտական ապացույցներ չկան, ինչպիսիք են ախտորոշման ինքնավարության, կողմնակի ազդեցությունների կամ կրոնական-փիլիսոփայական հայացքների հետ։ Ընդ որում, որոշ նահանգներ ապահովում են ավելի դյուրին «ոչ բժշկական» գրանցման ազատություններ, ինչն էլ թույլ է տալիս ավելի շատ ծնողների հրաժարվել պատվաստումից՝ իրենց երեխաների՝ դպրոց ընդունվելու ժամանակ։
Ըստ հանրային առողջապահության ոլորտի վերլուծաբանների՝ սոցիալական ցանցերի դերն այս հարցում նույնպես կարևոր է. ապատեղեկատվության արագ տարածումը թուլացնում է հանրային վստահությունն առողջապահական մարմինների հանդեպ և կրճատում պատվաստումների ծածկույթը։
Ի՞նչ անդրադարձ ունի իրավիճակը
Կարմրուկի բռնկումները գրանցվել են ԱՄՆ-ի մի շարք նահանգներում, ընդ որում ամենամեծ կիզակետերն ի հայտ են եկել ոչ բարձր պատվաստման ծածկույթ ունեցող համայնքներում։ Առողջապահական մարմիններն ուժեղացրել են հսկողությունն ու ծավալել տեղեկատվական արշավներ՝ ծնողներին հիշեցնելու ժամանակին պատվաստման կարևորությունը։ Բժիշկները կոչ են անում ծնողներին ոչ թե ուշ, այլ ժամանակին, այսինքն՝ 12-15 ամսական հասակում, պատվաստել իրենց երեխաներին MMR-ի առաջին դոզայով, իսկ 4-6 տարեկանում՝ ստանալ երկրորդ դոզան։
Մասնագետների մեծ մասը գտնում է, որ իրավիճակը կառավարելի է, եթե համապատասխան կրթական ու կանխարգելիչ ծրագրերն ուժեղացվեն ազգային մակարդակով։ Ըստ նրանց՝ կարմրուկի դեմ արդյունավետ պաշտպանությունն ապահովելու կարևոր մեխանիզմը հստակ, ապացույցների վրա հիմնված հաղորդագրություններ փոխանցելն է լայն հանրությանը՝ բժշկի, հանրային առողջապահության մասնագետի կամ վստահելի հաղորդակցման ալիքի միջոցով։
Ի՞նչ ուղղությամբ է ընթանում բանավեճը
Ազգային մակարդակում ԱՄՆ-ում շարունակվում է բանավեճ հանրային կրթության, անհատական ընտրության ազատության և խմբային պաշտպանվածության ապահովման հարցերի շուրջ։ Կան կողմնակիցներ, ովքեր պնդում են, որ պատվաստումն ամբողջությամբ կամ մասամբ պարտադիր դարձնելն ապահովում է ամենաարդյունավետ արդյունքը, մինչդեռ ուրիշներ կողմ են ծնողական ընտրության ազատության սկզբունքին։ Հասարակական առողջապահության ոլորտի կազմակերպությունների մեծ մասն ընդգծում է, որ կարմրուկի կանխարգելումն ի վերջո հավաքական պատասխանատվություն է, ոչ թե բացառապես անհատական հարց։
Աղբյուր՝ DW
