Մերձավոր Արևելքի լարվածության նոր փուլը
Մերձավոր Արևելքը շարունակում է մնալ աշխարհաքաղաքական լարվածության կենտրոնում, քանի որ ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև փոխադարձ հարվածները դադարել են երկու օր շարունակ՝ ստեղծելով հույսեր դիվանագիտական լուծումների համար։ Այս դադարը հաջորդում է գրեթե երկու շաբաթ տևած գիշերային հարվածների շարքին։ Այնուամենայնիվ, տարածաշրջանում այլ հակամարտությունները, ինչպիսիք են Եմենի հութիների և Սաուդյան Արաբիայի միջև բախումները, ինչպես նաև Իսրայել-Պաղեստինյան հակամարտության սրացումը, շարունակում են բարդացնել իրավիճակը։
ԱՄՆ-ի և Իրանի դադարը և դիվանագիտական ջանքերը
ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև հարվածների բացակայությունը երկու օր շարունակ կարող է վկայել դիվանագիտական ջանքերի ինտենսիվացման մասին։ Այս դադարը հույսեր է ներշնչում կողմերի միջև բանակցային սեղան վերադառնալու համար, քանի որ հակամարտությունը մոտենում է իր հինգերորդ ամսին։ ԱՄՆ ռազմական կողմը հարվածների դադարեցման մասին պաշտոնական հայտարարություն չի արել, սակայն նշել է, որ «Իրանի դեմ ռազմածովային շրջափակումը շարունակում է գործել լիարժեք»։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը նախկինում հայտարարել էր «մասշտաբային հարձակման» հնարավորության մասին, բայց նաև նշել է, որ Իրանի հետ բանակցությունները շարունակվում են։ Թրամփի վարչակազմի բարձրաստիճան պաշտոնյան հայտարարել է, որ նախագահի նախընտրությունը միշտ եղել է դիվանագիտությունը, սակայն նա ցույց է տվել Իրանին, թե ինչ կլինի, եթե նրանք լրջորեն չմոտենան բանակցություններին։
Հարվածների դադարը նաև համընկնում է ԱՄՆ լրատվամիջոցների հաղորդումների հետ՝ կապված ընդլայնվող հակամարտությունում զինամթերքի սպառման մտահոգությունների հետ։ Ըստ CNN-ի, ԱՄՆ պաշտոնյաները, այդ թվում՝ փոխնախագահ Ջ.Դ. Վենսը և Շտաբերի միացյալ պետերի կոմիտեի նախագահ Դեն Քեյնը, մտահոգություն են հայտնել ԱՄՆ պաշտպանական պաշարների վերաբերյալ Սպիտակ տան հանդիպման ժամանակ։
Եմենի հութիների և Սաուդյան Արաբիայի բախումները
Մինչ ԱՄՆ-ը և Իրանը զսպվածություն են ցուցաբերում, Եմենում իրավիճակը շարունակում է սրվել։ Իրանի կողմից աջակցվող հութի ապստամբները հայտարարել են, որ իրենք խոցել են Սաուդյան Արաբիայի հետախուզական անօդաչու թռչող սարքը Եմենի հյուսիս-արևմուտքում։ Այս միջադեպը տեղի է ունեցել մեկ օր անց, երբ հութիները ստանձնել էին Սաուդյան Արաբիայի նավթային օբյեկտների վրա հարձակումների պատասխանատվությունը։
Կարմիր ծովում աճող լարվածությունը մեծացրել է մտահոգությունները համաշխարհային բեռնափոխադրումների հետագա խաթարումների վերաբերյալ։ Հութիները սպառնացել են փակել Բաբ էլ Մանդեբի նեղուցը՝ Կարմիր ծովի հարավային դարպասը, Սաուդյան Արաբիայի հետ կապված նավագնացության համար՝ ի պատասխան Եմենի շրջափակման և Սանաայի միջազգային օդանավակայանի վրա վերջին հարձակման։
Իսրայել-Պաղեստինյան հակամարտության սրացումը
Մերձավոր Արևելքի մեկ այլ թեժ կետ է Իսրայել-Պաղեստինյան հակամարտությունը։ ՄԱԿ-ի վերջին զեկույցում դատապարտվում են Գազայում Իսրայելի ռազմական գործողությունները, որոնց հետևանքով տասնյակ պաղեստինցիներ են զոհվել կամ վիրավորվել։ Գազայի քաղաքացիական պաշտպանության գործակալությունը և ականատեսները հայտնել են, որ Իսրայելի հարվածների հետևանքով մեկ օրում զոհվել է 12 մարդ, այդ թվում՝ վեց հոգանոց ընտանիք։
Չնայած փխրուն հրադադարին, Գազայի հատվածում բռնությունը չի դադարում, և պատերազմը դադարեցնելու կայուն համաձայնագիր ապահովելու ջանքերը կանգ են առել։
Միաժամանակ, պաղեստինյան պաշտոնյաները հայտնել են, որ Իսրայելցի վերաբնակիչները հրդեհել են երկու մզկիթ Հորդանան գետի Արևմտյան ափում՝ մահացու բախումից հետո։ Համասի հարձակումից հետո, 2023 թվականի հոկտեմբերի 7-ին, վերաբնակիչների կողմից պաղեստինցիների դեմ բռնությունը Արևմտյան ափում կտրուկ աճել է։
Իրանի նախազգուշացումները և Ուկրաինայի մեղադրանքները
Թեհրանը նախազգուշացրել է, որ Մերձավոր Արևելքի պատերազմը «էլ ավելի կընդլայնվի», եթե Վաշինգտոնը շարունակի հարձակվել Իրանի վրա։ Բանակի խոսնակ Մոհամմադ Աքրամինիան պետական հեռուստատեսությամբ հայտարարել է, որ եթե ամերիկացիները շարունակեն պատերազմը, մասնավորապես օդային հարվածների միջոցով, ապա աշխարհագրորեն դա էլ ավելի կընդլայնվի։ Նա պնդել է, որ հակամարտությունն արդեն ընդլայնվել է մինչև Բաբ էլ Մանդեբի նեղուցը՝ հղում անելով Եմենի հութի զինյալների և Սաուդյան Արաբիայի միջև վերջին ռազմական գործողություններին։
Բացի այդ, Իրանը Ուկրաինային մեղադրել է Կասպից ծովում իր առևտրական նավերից մեկի վրա հարձակվելու մեջ, ինչի հետևանքով մեկ նավաստի է զոհվել, և մեկը վիրավորվել է։ Իրանի արտգործնախարարությունը հայտարարել է, որ հարձակումը հանգեցրել է նավի պայթյունին։ Թեհրանը կանչել է Ուկրաինայի ժամանակավոր հավատարմատարին՝ բողոքելու «թշնամական և հանցավոր» հարձակման դեմ։
Ի պատասխան՝ Ուկրաինայի նախագահ Վոլոդիմիր Զելենսկին X-ում հայտարարել էր, որ ուկրաինական ուժերը հեռահար հարվածներ են հասցրել Կասպից ծովում՝ թիրախավորելով նավեր, որոնք «ներգրավված են Իրանից ռազմական բեռների փոխադրման և ռազմանավերի» մեջ։ Նա նաև նշել է Ռուսաստանի կողմից արբանյակային հսկողության ակտիվությունը Պարսից ծոցի պետությունների և ԱՄՆ ռազմական օբյեկտների նկատմամբ՝ դրանք կապելով Իրանի հարվածների հետ։
Մերձավոր Արևելքի իրավիճակը մնում է անկայուն, և տարբեր հակամարտությունների փոխկապակցվածությունը շարունակում է սպառնալ տարածաշրջանային և գլոբալ անվտանգությանը։
Source: Original Article
