Ռուսաստանի նոր զորահավաքի հավանականությունը
Ուկրաինայի պաշտոնատար անձինք և ռուսական անկախ լրատվամիջոցները հայտարարում են, որ Ռուսաստանը պատրաստվում է նոր զորահավաք սկսել՝ իր զորքերի թիվը համալրելու նպատակով։ Այս պնդումները, սակայն, հերքվում են Կրեմլի կողմից։ Այս թեմայի շուրջ քննարկումները ակտիվորեն շարունակվում են՝ հաշվի առնելով ռազմական գործողությունների ընթացքը և կողմերի հայտարարությունները։
Ուկրաինայի նախագահի հայտարարությունները
Ուկրաինայի նախագահ Վոլոդիմիր Զելենսկին՝ հղում անելով հետախուզական տվյալներին, հայտարարել է, որ ռուսական իշխանությունները նախատեսում են «ընդլայնել զորահավաքը» այս տարվա աշնանը։ Նրա խոսքով՝ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը պատրաստվում է լրացուցիչ զինվորներ հավաքագրել Ուկրաինայի դեմ պատերազմում կռվելու համար։ Զելենսկին նշել է, որ Պուտինը «թաքցնում է իր մտադրությունը տարբեր բառերի և ազդանշանների հետևում, սակայն նա պատրաստություններ է տեսնում»։ Ուկրաինայի նախագահն ընդգծել է միջազգային ճնշման կարևորությունը՝ Ռուսաստանին հակամարտությունը դադարեցնելու և խաղաղության գաղափարը առաջ մղելու համար՝ փոխարեն հետագա զորահավաքի։ Նա նաև նշել է, որ ռուսական բանակը ճակատում ավելի շատ կորուստներ է կրում, քան կարող է համալրել, չնայած Պուտինի՝ հարձակումներն ու պատերազմն ընդլայնելու ցանկությանը։
Հիշեցնենք, որ Պուտինը 2022 թվականի աշնանը հրամանագիր էր արձակել «մասնակի զորահավաքի» մասին, որը, ինչպես հաստատվել է նախագահական վարչակազմի կողմից 2023 թվականին, շարունակում է ուժի մեջ մնալ։ Այդ փաստաթուղթը «կարգավորում է լրացուցիչ միջոցառումներ, որոնք անհրաժեշտ են զինված ուժերի կողմից իրենց նպատակների իրականացումն ապահովելու համար»։
Ինչ է վկայում հնարավոր նոր զորահավաքի մասին
Ռուսական անկախ «Վերստկա» լրատվամիջոցը և Լատվիայում գործող ռուսալեզու «Վաժնիե Իստորիի» լրատվական պորտալը հունիսի վերջին հրապարակել են հետաքննական զեկույց, որտեղ նշվում է, որ Ռուսաստանի ղեկավարությունը գաղտնի «քննարկում է զորահավաքը»՝ հաշվի առնելով նոր զորակոչիկներ հավաքագրելու դժվարությունները։ «Վերստկա»-ի կողմից մեջբերված աղբյուրներից մեկը հայտնել է, որ Մոսկվայի քաղաքապետարանի տվյալներով՝ այս տարվա ապրիլին քաղաքից ճակատ է ուղարկվել 1708 մարդ, իսկ մայիսին՝ 1378, ինչը մոտ 1000 մարդով պակաս է նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ։ Հաղորդվում է, որ հավաքագրման այս ցածր տեմպը շարունակվել է նաև հունիսին։
«Վաժնիե Իստորիի»-ն հայտնել է, որ ֆիքսված ժամկետային պայմանագրերով ծառայող զինվորների հավաքագրման տեմպերը 2025 թվականի վերջին եռամսյակում կրճատվել են ավելի քան կիսով չափ՝ նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ։ Լրատվամիջոցը նշել է, որ հավաքագրման տեմպերն էլ ավելի են նվազել 2026 թվականի սկզբին։ Նաև մեջբերվել են Ռուսաստանի տարբեր մարզերից ստացված տվյալներ, որոնք ցույց են տալիս, որ բանակի հետ պայմանագրեր կնքել ցանկացողների թիվը նվազում է։ «Վերստկա»-ի կողմից հարցազրույց վերցրած զինվորականները նշել են, որ այս տարի կռվելու ուղարկվող պայմանագրային զինվորները «մարտունակ չեն», և շատ նորեկներ փախչում են ճակատից։ Մեկ զորակոչիկ լրատվամիջոցին հայտնել է, որ «ստորաբաժանումները համալրված են 30-ից 40%-ով, լավագույն դեպքում»։
ԱՄՆ-ում գործող Պատերազմի ուսումնասիրության ինստիտուտը (ISW) հուլիսի վերջին հայտնել է, որ Կրեմլը հիմքեր է ստեղծում նոր զորահավաքի համար։ ISW-ի վերլուծաբանները գրել են, որ նման քայլը կլինի «Պուտինի անձնական որոշումը, որը կախված է նրա՝ մարտադաշտի իրավիճակի անձնական ընկալումից և Կրեմլի կայունության ու ամբողջականության նրա ընկալումից»։ Նրանք հավելել են, որ «դեռևս պարզ չէ, թե արդյոք և ինչպես Պուտինը կորոշի իրականացնել զորահավաքը»։
Մի քանի օր առաջ «Վերստկա»-ն հայտնել է, որ Հայաստանում վարձակալվող բնակարանների պահանջարկը կտրուկ աճել է՝ պայմանավորված ռուսական հետաքրքրությամբ, ինչպես 2022 թվականին, երբ Ռուսաստանը լայնածավալ ներխուժում սկսեց Ուկրաինա։ Լրատվամիջոցը նշել է, որ Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանում վարձավճարները վերջին ամիսներին աճել են մոտ 30%-ով։ Ըստ զեկույցի՝ ռուսները նախատեսում են լքել երկիրը Պետդումայի ընտրություններից առաջ, որոնք նախատեսված են սեպտեմբերի 18-ից 20-ը։ Մի տանտեր լրատվամիջոցին հայտնել է, որ վերջին տարիներին իր հաճախորդների մեծ մասը եղել են ռուսներ, որոնք արդեն բավականին երկար ժամանակ ապրում էին Հայաստանում։ Այժմ, սակայն, հարցումների 80%-ը ռուսներից են, ովքեր վերջերս են տեղափոխվել Հայաստան կամ նախատեսում են տեղափոխվել այնտեղ։
Ինչ են ասում Ռուսաստանում
Ռուսաստանի նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը հուլիսի վերջին կայացած մամուլի ասուլիսում հրաժարվել է մեկնաբանել Ուկրաինայի նախագահ Զելենսկու՝ հնարավոր նոր զորահավաքի վերաբերյալ դիտողությունները՝ ասելով, որ «մեր ծրագրերի մասին խոսելը Զելենսկու գործը չէ»։ Ռուսաստանի Դաշնության Դաշնային խորհրդի անդամ Անդրեյ Կլիշասը 2026 թվականի ամռան սկզբին ռուսալեզու RTVI լրատվամիջոցին հայտնել է, որ երկրում նոր զորահավաք ներկայումս չի քննարկվում, քանի որ դրա կարիքը չկա։ Ռուսաստանի Անվտանգության խորհրդի փոխնախագահ Դմիտրի Մեդվեդևը հերքել է հնարավոր նոր զորահավաքի մասին լուրերը՝ դրանք անվանելով «նախընտրական քարոզչություն»։ Նախկին Ռուսաստանի նախագահը նաև պնդել է, որ 2026 թվականի առաջին կիսամյակում մոտ 200,000 մարդ է զորակոչվել ռուսական բանակ։
Ռազմական փորձագետ Յան Մատվեևը DW-ին տված հարցազրույցում նշել է, որ «իհարկե, չի կարելի կույր կերպով վստահել ռուսական իշխանությունների տրամադրած տեղեկատվությանը»։ Նա հավելել է, որ «տեղեկատվությունը ճշգրտվում է՝ իրենց նպատակներին համապատասխանեցնելու համար»՝ անդրադառնալով Մեդվեդևի՝ նոր պայմանագրային զինվորների թվի մասին հայտարարություններին։ Այնուամենայնիվ, Մատվեևի խոսքով, ռուս պաշտոնյաների տրամադրած թվերը շատ հեռու չեն անկախ հետազոտողների վերլուծությունների համեմատ։ «Մեդվեդևի գրեթե 200,000 նոր զինվորի փոխարեն, այդ թիվը հավանաբար ավելի մոտ կլիներ 170,000 կամ 180,000-ի վեց ամսվա ընթացքում»։ Նրա կարծիքով՝ հավաքագրման ներկա տեմպերը բավարար չեն Ռուսաստանի համար՝ Ուկրաինայի նկատմամբ ռազմական հաղթանակ ապահովելու համար։ Մատվեևը հավելել է, որ նոր զորահավաքը դա չի փոխի։ «Նույնիսկ եթե նրանք կրկնապատկեն իրենց բանակի չափը, Ռուսաստանը չի կարողանա հաղթել Ուկրաինային, բայց, ինչպես երևում է Պուտինի և նրա պաշտոնյաների հայտարարություններից, հենց դա է նրանց նպատակը»։ Մատվեևը կարծում է, որ ճակատում կրած կորուստների հաշվին Ռուսաստանի բանակի ուժը կնվազի, եթե նոր զորահավաք չսկսվի։ Այս անկումը, նրա կարծիքով, սկզբում դանդաղ կլինի, բայց հետո կարագանա։ «Կորուստներն աճում են և կշարունակեն աճել՝ հաշվի առնելով ներկա միտումները»։
