Լարվածության աճը Եմենում և Կարմիր ծովում
Եմենում Իրանի աջակցությունը վայելող հութի ապստամբները խիստ քննադատության են ենթարկել Սաուդյան Արաբիայի կողմից իրականացված հարվածները Հոդեյդա նավահանգստային քաղաքի վրա՝ պնդելով, որ թիրախավորվել են քաղաքացիական ենթակառուցվածքները։ Այս հայտարարությունները հաջորդել են Սաուդյան Արաբիայի պաշտպանության նախարարության հաղորդագրությանը, որում նշվում էր, որ իրենք հարվածել են բացառապես ռազմական թիրախներին՝ ի պատասխան Կարմիր ծովում առևտրային նավագնացության անվտանգությանը սպառնացող հութիների գործողությունների։ Այս զարգացումները նոր փուլ են բացում տարածաշրջանային հակամարտության մեջ, որն արդեն իսկ սրվել է ԱՄՆ-ի և Իսրայելի կողմից Իրանի դեմ իրականացված հարվածների ֆոնին։
Հութիների «Անսարոլլահ» լրատվականը հայտարարել է, որ Սաուդյան Արաբիայի կողմից Հոդեյդայի և Կամարան կղզու քաղաքացիական օբյեկտների թիրախավորումը «վտանգավոր սրացում» է և զգուշացրել է, որ «այս վերջին հանցագործությունները անպատասխան չեն մնա»։ Նրանց պնդմամբ՝ հարվածների հետևանքով վիրավորվել է մեկ աշխատող Հոդեյդայում և մեկ կին՝ Կամարան կղզում։ Սաուդյան Արաբիայի գլխավորած կոալիցիան, մյուս կողմից, հայտարարել է, որ թիրախավորել է «հութիների ռազմական օբյեկտներ» և ոչնչացրել այն թիրախները, որոնք սպառնալիք էին ներկայացնում Կարմիր ծովում առևտրային նավերի համար։
Կարմիր ծովի կարևորությունը և դրա շուրջ լարվածությունը
Կարմիր ծովը, մասնավորապես Բաբ էլ Մանդեբի նեղուցը, հանդիսանում է համաշխարհային նավագնացության և էներգետիկայի համար կենսական նշանակություն ունեցող ջրային ճանապարհ։ Սաուդյան Արաբիայի համար, որը նավթի խոշոր արտադրող է, Կարմիր ծովը դարձել է նավագնացության կարևոր այլընտրանք ռազմական գործողությունների պատճառով արգելափակված Հորմուզի նեղուցին։ Հութիների կողմից Կարմիր ծովում Սաուդյան նավերի արգելափակումը, որին հաջորդել են Սաուդյան նավթատարների վրա հարվածները, էլ ավելի է սրել իրավիճակը։ Սաուդյան Արաբիան հայտարարել է, որ կանի ամեն անհրաժեշտը իր նավերը պաշտպանելու համար և զգուշացրել է հութիներին, որ եթե նրանք շարունակեն «թշնամական գործողությունները, ապա պատասխանելու հարցում վարանում չի լինի»։
Ռազմական էսկալացիա և միջազգային արձագանք
Տարածաշրջանային լարվածությունը հատել է սահմանները՝ ազդելով նաև Սաուդյան Արաբիայի տարածքի վրա։ Հունական ռազմական անձնակազմի կողմից Սաուդյան Արաբիայում գործարկվող հակաօդային պաշտպանության համակարգը, ըստ հաղորդումների, որսացել է Եմենից արձակված երկու բալիստիկ հրթիռ, որոնք թիրախավորում էին Յանբուի նավթավերամշակման գործարանները։ Սաուդյան Արաբիայում հունական զինվորականների ներկայությունը պայմանավորված է 2021 թվականին կնքված երկկողմ պաշտպանական համաձայնագրով, որի շրջանակներում Հունաստանը տեղակայել է ԱՄՆ արտադրության Patriot հակաօդային պաշտպանության համակարգ՝ Սաուդյան Արաբիայի կարևոր էներգետիկ ենթակառուցվածքները պաշտպանելու համար։
ԱՄՆ-ի կողմից Իրանի դեմ ամենօրյա հարվածները, որոնք սկսվել են հրադադարի խախտումից հետո, էլ ավելի են բարդացնում իրավիճակը։ Նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ը և Իրանը բանակցում են, սակայն Թեհրանը դեռևս պատրաստ չէ խաղաղության համաձայնագրի։ Միաժամանակ, Թրամփը սպառնացել է «զանգվածային հարձակումներով» Իրանի դեմ և նշել, որ ԱՄՆ-ը «պատրաստ է»։ Այս սպառնալիքները հատկապես ուշադրության են արժանացել Իրանի Նաթանզի միջուկային օբյեկտի մոտ գտնվող խորհրդավոր ստորգետնյա համալիրի շուրջ, որը, ըստ Թրամփի, կարող է պարունակել ուրանի ցենտրիֆուգներ։ Թեհրանը գրեթե ոչ մի տեղեկություն չի հրապարակել այս օբյեկտի մասին, ինչը այն դարձնում է Իրանի միջուկային գործունեության հետ կապված ամենահետևվող վայրերից մեկը։
Տարածաշրջանային դինամիկան և ապագա կանխատեսումները
Պարսից ծոցի երկրները հայտնվել են Իրանի և ԱՄՆ-ի միջև սրվող հակամարտության խաչմերուկում։ Իրանի արտգործնախարար Աբաս Արագչին հայտարարել է, որ Թեհրանը պատասխանատվության կենթարկի ցանկացած երկրի, որը կաջակցի ԱՄՆ-ին Իսլամական Հանրապետության վրա հարձակման հարցում։ Այս հայտարարությունները էլ ավելի են լարում տարածաշրջանային դինամիկան և սպառնում են ընդլայնել հակամարտության աշխարհագրությունը։
Հութիների կողմից Կարմիր ծովում նավագնացության խափանումը և դրան հաջորդող Սաուդյան Արաբիայի պատասխան գործողությունները կարող են էլ ավելի վատթարացնել համաշխարհային տնտեսական հետևանքները։ Կարմիր ծովի կարևորությունը էներգետիկայի և առևտրի համար նշանակում է, որ այստեղ ցանկացած լարվածություն անմիջապես կարող է ազդել համաշխարհային շուկաների վրա։ Տարածաշրջանային ուժերի և միջազգային դերակատարների միջև այս լարված փոխազդեցությունը թողնում է հակամարտության հետագա սրման հնարավորությունը, ինչը պահանջում է զգույշ դիվանագիտություն և զսպվածություն՝ խոշոր տարածաշրջանային պատերազմից խուսափելու համար։
Source: Original Article
