Ի՞նչ երկրներ կտուժեն Թրամփի նոր մաքսատուրքերից
ԱՄՆ-ի վարչակազմը հայտարարել է 60 տնտեսության նկատմամբ նոր մաքսատուրքերի սահմանման մասին, այդ թվում՝ Եվրոպական Միության, հղում կատարելով հարկադիր աշխատանքի կիրառմամբ արտադրված ապրանքների ներմուծման ոլորտում առևտրային գործընկերների ձախողումներին։ ԱՄՆ Առևտրի ներկայացուցչի գրասենյակը (USTR) հայտնել է, որ վերջինս ուսումնասիրել է հիմնական առևտրային գործընկերներին և արձանագրել, որ նրանք պատշաճ կերպով չեն կիրառում ժամանակակից ստրկությամբ արտադրված ապրանքների ներմուծման արգելքը։
Նոր մաքսատուրքերը ընդգրկում են ԱՄՆ ներմուծման ավելի քան 99%-ը և փոխարինում են ժամկետավոր 10%-անոց գլոբալ մաքսատուրքին, որի գործողության ժամկետն ավարտվելու էր։ Արգենտինան, Հնդկաստանը, Պակիստանն ու Մեծ Բրիտանիան, որոնք ընդունել կամ պարտավորվել են ընդունել հարկադիր աշխատանքի ներմուծման սահմանափակումներ, կտուժեն 10%-անոց մաքսատուրքից։ ԵՄ-ն, Թայվանը, Ճապոնիան, Հարավային Կորեան և Շվեյցարիան կռչեն 10% կամ 12,5% մաքսատուրք՝ կախված ապրանքի տեսակից։ Չինաստանը, Մերձավոր Արևելքի, Լատինական Ամերիկայի, Ավստրալիայի, Նոր Զելանդիայի ու Ռուսաստանի ներկայացուցիչ 38 այլ երկրներ ևս կենթարկվեն 12,5%-անոց ավելի բարձր մաքսատուրքի։ Բացառություններ նախատեսված են պողպատի, ալյումինի, ավտոմոբիլների, քաղաքացիական ինքնաթիռների, հազվագյուտ հողային հանքանյութերի, ինչպես նաև ԱՄՆ-Մեքսիկա-Կանադա համաձայնագրով կարգավորվող ապրանքների համար։
Արդյո՞ք Թրամփի մաքսատուրքերն իրականում կապված են հարկադիր աշխատանքի դեմ պայքարի հետ
Վաշինգտոնն ընդգծում է, որ ԱՄՆ-ն արդեն գրեթե մեկ դար արգելում է հարկադիր աշխատանքով արտադրված ապրանքների ներմուծումը, և ավելացնում, որ այս խնդիրը, ըստ USTR-ի, գնալով ավելի է սրվում ամբողջ աշխարհում։ Ըստ ԱՄՆ կողմի, արտասահմանյան արտադրողները, կիրառելով հարկադիր աշխատանք, ստանում են անարդար գների առավելություն ամերիկյան աշխատողների համեմատ։
Սակայն բազմաթիվ վերլուծաբաններ ու քննադատներ կարծում են, որ խոսքն ավելի շուտ Թրամփի «Ազատագրման Օրվա» (2025 թ. ապրիլի 2) ապրանքային մաքսատուրքերի ծրագրի իրավական փոխարինիչի մասին է, քանի որ ԱՄՆ Գերագույն դատարանն այս տարվա փետրվարին 1977 թ. Միջազգային արտակարգ տնտեսական լիազորությունների մասին օրենքի (IEEPA) հիման վրա սահմանված մաքսատուրքերն անօրինական ճանաչեց։ Նոր մաքսատուրքերն ընդունվել են 1974 թ. Առևտրի մասին օրենքի 301-րդ բաժնի հիման վրա, որը, ըստ մասնագետների, ավելի կայուն և դատարանի կողմից դժվար վիճարկելի հիմք է ապահովում.
Արդյո՞ք ԵՄ-ն իրոք հարկադիր աշխատանքի լուրջ խնդիր ունի
Աֆրիկայի, Ասիայի կամ Լատինական Ամերիկայի որոշ շրջանների համեմատ Եվրոպական Միությունում հարկադիր աշխատանքի երևույթը համեմատաբար ցածր մակարդակի վրա է՝ ամուր աշխատանքային օրենսդրության և արդյունավետ կիրառման շնորհիվ։ Աշխատանքի միջազգային կազմակերպությունը (ILO) հարկադիր աշխատանքը սահմանում է որպես պատժի սպառնալիքի ներքո կամ կամավոր համաձայնության բացակայությամբ կատարվող աշխատանք։
Ի պատասխան Թրամփի հայտարարության՝ ԵՄ-ի արտաքին քաղաքականության ղեկավար Կաջա Կալլաս կողմը ԵՄ-ի աշխատողների վճարովի արձակուրդների ու ավելի բարենպաստ աշխատանքային պայմանների հնարավորությամբ ԱՄՆ-ի հետ համեմատություն արեց։ Բացի այդ, ԵՄ-ն 2027 թ. դեկտեմբերին կներդնի աշխարհի ամենախիստ ներմուծման արգելքներից մեկը, որի ուժով ոչ մի արտադրանք, որտեղ ներառված է հարկադիր աշխատանք, չի կարողանա մտնել, շրջանառվել կամ դուրս գալ ԵՄ շուկայից։
Ի՞նչ են ասում քննադատները
Ամբողջ աշխարհի ընդդիմադիր ձայները կասկածի տակ են դնում մաքսատուրքերի իրական նպատակը։ ԱՀԿ-ի նախկին փոխգլխավոր տնօրեն Ալան Վոլֆն իր բլոգային գրառման մեջ անվանել է կիրառվող մեթոդը «նախագահական լիազորությունների ևս մեկ չափազանց ընդլայնում»՝ ավելացնելով, որ «ԱՄՆ-ի հիմնավորման փոփոխությունն ուրիշ երկրներում հարկադիր աշխատանքը զգալիորեն չի կրճատի»։
Արտաքին հարաբերությունների խորհրդի ավագ գործընկեր Բրեդ Սետսերը նշել է, որ Չինաստանի աշխատանքային պրակտիկայի վերաբերյալ «իրական մտահոգությունները» չեն օգտագործվում Չինաստանի, այլ ամբողջ աշխարհի դեմ ուղղված ու շատ ավելի լայն մաքսատուրքային ռեժիմ ստեղծելու համար։ Պիտերսոնի Միջազգային Տնտեսության ինստիտուտի ավագ գործընկեր Չեդ Բոունի կարծիքով՝ մաքսատուրքերը շեղում են ուշադրությունն «ու երկրի ու դաշնակիցների ուժերը» Չինաստանի ապրանքներից կախվածությունը կրճատելու ու այլընտրանքային մատակարարման շղթաներ ստեղծելու ուղղությամբ «իրական առևտրային պատերազմից»։ Բրազիլիան մաքսատուրքերն «անհիմն» է անվանել, Ավստրալիան՝ «անհեթեթ»։
Ի՞նչ հետևանքներ կարող են ունենալ նոր մաքսատուրքերը
301-րդ բաժնի հիման վրա արդեն ուսումնասիրություն է սկսվել 16 խոշոր առևտրային գործընկերների, այդ թվում՝ Չինաստանի ու ԵՄ-ի ավելորդ արտադրական հզորությունների վերաբերյալ, որը, ըստ փորձագետների, հնարավոր է՝ հանգեցնի լրացուցիչ մաքսատուրքերի։ Թրամփի առաջին կառավարման ժամանակ նույն 301-րդ բաժնով Չինաստանին ուղղված մաքսատուրքեր կիրառվեցին՝ կապված մտավոր սեփականության հետ, և Բայդենի կառավարման ժամանակ ևս ընդլայնվեցին։ Ազգային անվտանգության շրջանակում, 232-րդ բաժնի հիման վրա, շարունակվում են ճնշվել պողպատի, ալյումինի, ավտոմոբիլների ու պղնձի ներմուծումը։
Source: DW — Why Trump's 'forced labor' tariffs leave the world puzzled
