Թուրքիայի խորհրդարանում նոր քաղաքական ուժ
Թուրքիայի քաղաքական դաշտում էական փոփոխություն է կատարվել. ընդդիմության ազդեցիկ գործիչ Օզգյուր Օզելը, ով վերջերս հեռացվել էր Հանրապետական ժողովրդական կուսակցության (ՀԺԿ) ղեկավար պաշտոնից, հիմնել է բոլորովին նոր կուսակցություն։ Ուշագրավն այն է, որ նրան հետևել է ոչ պակաս, քան 90 պատգամավոր, ինչի արդյունքում «Նոր կուսակցությունը» գրեթե ակնթարթորեն դարձել է Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի երկրորդ խոշոր խմբակցությունը՝ առանց ընտրությունների անցկացման։
Հեռացման պատմությունը
Օզելի հեռացումը ՀԺԿ-ի ղեկավարությունից տեղի է ունեցել ներկուսակցական խոր հակամարտությունների ֆոնին։ Կուսակցության ներսում երկար ժամանակ կային տարբեր հոսանքներ, որոնք չէին կիսում նույն տեսակետները ինչպես ռազմավարական ուղղությունների, այնպես էլ ղեկավարման ոճի հարցերում։ Ի վերջո, ներքին լարվածությունը հասավ կտրուկ ելքի, և Օզելը ստիպված եղավ հեռանալ կուսակցությունից, որը Թուրքիայում ավանդաբար համարվել է գլխավոր ընդդիմադիր ուժ։
Ավելին, ՀԺԿ-ի ներսում գոյություն ունեցող լուրջ կազմալուծությունն արտահայտվեց ոչ միայն ներքին կռիվներում, այլ նաև դատական հայցերի ձևով։ Հաղորդվում է, որ Օզելի դեմ և կուսակցությունից նրա հեռանալու շուրջ հարուցվել են մի շարք դատաիրավական վարույթներ, ինչը ցույց է տալիս, թե որքան խոր են ճաքերը Թուրքիայի ամենամեծ ընդդիմադիր ուժի ներսում։
Նոր կուսակցության ծնունդ
Չնայած անձնական ու կազմակերպչական բոլոր դժվարություններին, Օզելը չի ընտրել լռությունը կամ քաղաքական ասպարեզից հեռանալը։ Ընդդիմակայի փոխարեն նա ձեռնամուխ է եղել նոր կուսակցության հիմնմանը, որն արդեն կոչվում է «Նոր կուսակցություն»։ Ուշադրության արժանի փաստն այն է, որ նրա հետ Ազգային մեծ ժողովից 90 պատգամավոր են անջատվել՝ կրկնելով Օզելի քայլը։ Այս թվաքանակը Թուրքիայի խորհրդարանական համակարգի տրամաբանությամբ բավական է, որ «Նոր կուսակցությունը» անմիջապես ստանձնի երկրորդ ամենախոշոր ֆրակցիայի դիրքը։
Սա խորհրդանշական մեծ նշանակություն ունի, քանի որ Թուրքիայի քաղաքական բեմում երկրորդ խոշոր կուսակցությունը ավանդաբար ԱԶԿ կառավարության (Արդարություն և զարգացում կուսակցություն) հիմնական հակակշիռն ու ձայնն է։ Այդ պատճառով Օզելի «Նոր կուսակցությունն» արդեն կանգնել է կարևոր ռազմավարական դերի շեմին, թեկուզ դեռ ամբողջովին ձևավորված չէ որպես կազմակերպություն։
Ի՞նչ կտա ՀԺԿ-ին
Միևնույն ժամանակ, փորձագետները բարձրացնում են հարց. արդյո՞ք ՀԺԿ-ն կդիմանա այս ճգնաժամին։ 90 պատգամավորի հեռանալը, անշուշտ, ծանր հարված է կուսակցության ներկայությանն ու ազդեցությանը Ազգային մեծ ժողովում։ ՀԺԿ-ն, որը տասնամյակներ ի վեր ծառայել է որպես Թուրքիայի աշխարհիկ ժողովրդավարական ծրագրի կրող, հիմա ստիպված կլինի վերամտածել իր դիրքավորումն ու ռազմավարությունը։
Կուսակցությունում մնացածները, հավանաբար, կփորձեն ամրապնդել շարքերը և ձևավորել նոր ղեկավարություն, որն ի վիճակի կլինի վերականգնել ՀԺԿ-ի ազդեցությունը ընտրողների կողմից։ Ոչ պակաս կարևոր կլինի նաև կատարված պառակտման հասարակական ընկալումը. արդյո՞ք թուրք ընտրողները կտեսնեն Օզելի «Նոր կուսակցությունը» որպես ավելի ձայն ու ուժ, թե՞ ընդդիմության բաժանումը կկեղծի ժողովրդավարական հակակշռի ողջ ինստիտուտը։
Թուրքիայի ներքաղաքական ապագան
Ներկա իրադրությունը բնութագրվում է անորոշությամբ. ՀԺԿ-ն և «Նոր կուսակցությունը» պարզ չէ, թե ինչ հարաբերություններ կունենան ապագայում՝ կլինեն արդյոք մրցակիցներ, թե՞ կկարողանան ձևավորել ընդհանուր ըմբռնում ԱԶԿ-ի կառավարության դիմաց։ Վերջնական ելքը մեծապես կախված կլինի թե՛ Թուրքիայի ներքին օրակարգից, թե՛ ռեգիոնալ ու միջազգային գործոններից, որոնք անպայման կանդրադառնան երկրի քաղաքական կյանքի վրա։
Ամեն դեպքում, Թուրքիայի քաղաքական դաշտն ապրում է վճռական պահ. ընդդիմությունը բաժանված է, իսկ նոր ուժի ի հայտ գալը ձևափոխում է հաստատված հավասարակշռությունը՝ ստեղծելով անակնկալ, թե ինչ ուղղությամբ կընթանա երկրի հետագա կյանքը։
Աղբյուր՝ DW
