X-ը կատարում է դատարանի որոշումը՝ միաժամանակ վիճարկելով այն
Սոցիալական մեդիա հարթակ X-ը հայտարարել է, որ կատարում է Թուրքիայի դատարանի որոշումը՝ արգելափակելու Ստամբուլի քաղաքապետ Էքրեմ Իմամօղլուի նախագահական թեկնածուի հաշիվը, որն ունի մոտ 225,700 հետևորդ։ Այս որոշումը, ըստ X-ի կողմից հրապարակված պատճենի, արձակվել է Ստամբուլի դատարանի կողմից՝ «ազգային անվտանգությունը և հասարակական կարգը պաշտպանելու» նպատակով։ Այնուամենայնիվ, X-ը հայտարարել է, որ դատական կարգով վիճարկում է այս որոշումը։
«Թեև Թուրքիայի օրենքները մեզ ստիպում են ենթարկվել որոշմանը, մենք վիճարկում ենք այն դատարանում և, լիակատար թափանցիկության ոգով, կիսվում ենք դատարանի որոշմամբ», – ասվում է X-ի հայտարարության մեջ։
Այս իրադարձությունը տեղի է ունենում Էքրեմ Իմամօղլուի շուրջ զարգացող քաղաքական լարվածության ֆոնին, ով ընդհանուր առմամբ դիտվում է որպես Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի 23-ամյա կառավարման հիմնական մրցակիցը։ Իմամօղլուն, որը հիմնական ընդդիմադիր Ժողովրդահանրապետական կուսակցության անդամ է, անցյալում բախվել է բազմաթիվ իրավական խնդիրների։
Իմամօղլուի հիմնական X հաշիվը ևս արգելափակվել է
Սա առաջին դեպքը չէ, երբ Իմամօղլուի սոցիալական մեդիա հաշիվները թիրախ են դառնում Թուրքիայում։ 2025 թվականի մայիսին Իմամօղլուի հիմնական X հաշիվը, որն ուներ մոտ 10 միլիոն հետևորդ, արգելափակվել էր Թուրքիայում նմանատիպ հրամանով։ Այն ժամանակ X-ը նույնպես դատական վիճարկում էր այդ որոշումը՝ առարկելով սահմանափակման դեմ։ Հարթակը նշել է, որ այդ վիճարկումը դեռևս քննվում է Սահմանադրական դատարանում՝ սպասելով որոշման՝ իրենց վերջին իրավական հայցերից հետո։
X-ը նաև հայտարարել է, որ այս հրամաններին չհամապատասխանելը կարող է հանգեցնել լուրջ պատժամիջոցների, ներառյալ Թուրքիայում իր ծառայությունների սահմանափակումը։ Սա ընդգծում է այն ճնշումը, որի տակ են գտնվում սոցիալական մեդիա հարթակները՝ Թուրքիայի կառավարության կողմից։
Էքրեմ Իմամօղլուի քաղաքական ուղին և իրավական խնդիրները
Էքրեմ Իմամօղլուն, Ստամբուլի նախկին հանրաճանաչ քաղաքապետը, Էրդողանի հիմնական քաղաքական մրցակիցն է։ Նրա քաղաքական կարիերան նշանավորվել է ինչպես նշանակալի հաղթանակներով, այնպես էլ լուրջ իրավական մարտահրավերներով։ 2025 թվականի մարտի 18-ին չեղյալ է հայտարարվել նրա համալսարանական դիպլոմը, իսկ մեկ օր անց նա ձերբակալվել է ահաբեկչության և կոռուպցիայի մեղադրանքներով։ Նրա ձերբակալությունը հանգեցրել է Թուրքիայում վերջին տասնամյակի ամենամեծ բողոքի ցույցերին՝ ընդգծելով նրա զգալի ժողովրդականությունը և քաղաքական ազդեցությունը։
2026 թվականի մարտին վերջապես սկսվել է Իմամօղլուի դատավարությունը, որի ընթացքում դատախազները նրանից պահանջում էին 2,430 տարվա ազատազրկում։ Այս ցուցանիշը խիստ անսովոր է և արտացոլում է գործի քաղաքականացված բնույթը։ Դատական գործընթացները նրա դեմ լայնորեն դիտվում են որպես Էրդողանի կառավարության կողմից ընդդիմությանը լռեցնելու փորձ՝ հատկապես հաշվի առնելով Իմամօղլուի ուժեղ դիրքերը հնարավոր նախագահական ընտրություններում։
Խոսքի ազատության և կարգավորման շուրջ բանավեճը
Այս դեպքերը նաև լույս են սփռում Թուրքիայում խոսքի ազատության և սոցիալական մեդիայի կարգավորման շուրջ շարունակվող բանավեճի վրա։ X-ի սեփականատեր Իլոն Մասկը 2022 թվականին ընկերությունը ստանձնելուց ի վեր փորձել է X-ը ներկայացնել որպես խոսքի ազատության պաշտպան, սակայն նա քննադատության է արժանացել բովանդակության չափավորման հատուկ միջոցառումները վերացնելու համար։ Այս դեպքերը ցույց են տալիս, թե ինչպես են տեխնոլոգիական ընկերությունները բախվում կառավարության պահանջներին և խոսքի ազատության սկզբունքներին հավատարիմ մնալու միջև հավասարակշռություն գտնելու դժվարությանը, հատկապես այն երկրներում, որտեղ քաղաքական լարվածությունը բարձր է։
Թուրքիայում X-ի ծառայությունների սահմանափակման հնարավոր սպառնալիքը ընդգծում է այն դժվար ընտրությունները, որոնց առջև կանգնած են սոցիալական մեդիա հարթակները՝ երբ բախվում են կառավարությունների կողմից բովանդակության վերահսկողության պահանջներին։ Այս իրավիճակը կարող է ունենալ լայնածավալ հետևանքներ Թուրքիայում տեղեկատվության հասանելիության և քաղաքական բանավեճի համար։
